Korkuluk nerede zorunlu?
Türkiye’de Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (madde 38) korkuluğu şu yerlerde zorunlu tutar: balkon, teras ve galeri boşlukları, sahanlıkların boş kenarları, birden fazla basamaklı açık merdivenler ve rampalar, istinat duvarlarının üstü, 0,50 m’den alçak ya da yüksek bahçeler ve denizliği döşemeden 0,90 m’den alçak pencereler.
Öbür ülkelerde kural düşme yüksekliğine bağlıdır. Almanya’nın örnek bina yönetmeliği (MBO § 38) 1 m’den fazla düşme olan yerde korkuluk ister; Bavyera’da bu sınır 0,50 m. İngiltere’de konutta 60 cm’den fazla düşme olan yerde (Approved Document K), ABD’de yürünen yüzey alttaki zeminden 30 inçten (yaklaşık 76 cm) yüksekse (IRC R312.1.1) korkuluk gerekir.
Balkon korkuluğu kaç cm?
- Türkiye: döşeme kotundan en az 110 cm; balkon, teras ve galeri boşluğunda aynı (madde 38/1).
- Almanya: düşme yüksekliği 1–12 m ise en az 90 cm, 12 m’den fazlaysa en az 110 cm (MBO § 38/4).
- İngiltere: dış balkon ve çatı kenarında 110 cm; merdiven, sahanlık ve iç döşeme kenarında 90 cm (Approved Document K, Diagram 3.1).
- ABD: evlerde balkon ve sahanlıkta en az 36 inç (yaklaşık 91 cm, IRC R312.1.2); apartman ve konut dışı binalarda 42 inç (yaklaşık 107 cm, IBC 1015.3).
Yükseklik bitmiş döşemeden ölçülür. Balkona sonradan kalın bir kaplama ya da ahşap deck yapılırsa korkuluk o kadar kısalmış olur. Korkuluğun dibine konan saksı, bank ya da klima dış ünitesi de bir çocuk için basamak olur; bunları korkuluğun dibine koymamak daha güvenlidir.
Çubuk arası: 10 cm kuralı
Korkuluğun yüksekliği kadar aralıkları da önemlidir; küçük bir çocuk çubukların arasından geçememeli. Türkiye’de korkuluk boşluklarından, yük altındaki esneme de dahil, en çok 10 cm çapında bir geçişe izin verilir (madde 38/4). Korkuluk kırılmayan ya da kırıldığında dağılmayan malzemeden yapılır ve insanın çarpması dahil yükleri taşır (madde 38/3).
İngiltere’de beş yaşından küçük çocukların kullanabileceği binalarda 100 mm’lik bir küre korkuluktan geçmemeli ve çocukların tırmanmasını kolaylaştıran yatay çubuklardan kaçınılmalı. ABD’de 4 inç (yaklaşık 10 cm), merdivenin açık yanında 4 3/8 inç (yaklaşık 11 cm). Almanya’nın örnek yönetmeliğinde aralık için rakam yok; Bavyera korkuluğun küçük çocuklar için tırmanmayı ya da aradan geçmeyi kolaylaştırmamasını ister, ama bu kural evlerin ve dairelerin içinde uygulanmaz.
Pencere ve Fransız balkonu
Döşemeye kadar inen ya da alçak denizlikli pencere de bir düşme kenarıdır. Türkiye’de denizliği döşemeden 90 cm’den alçak pencerede döşemeden en az 110 cm’ye kadar korkuluk gerekir (madde 38/1). Almanya’da pencere parapeti 12 m’ye kadar düşmede en az 80 cm, daha yüksekte en az 90 cm; parapet alçaksa önüne konan korkulukla tamamlanabilir (MBO § 38/3). İngiltere’de açılabilen pencerenin açıklığı döşemeden 80 cm’den alçaksa korunur. ABD’de denizliği içeriden 24 inçten (yaklaşık 61 cm) alçak ve dışarıdaki zeminden 72 inçten (yaklaşık 183 cm) yüksek pencere ya 4 inçlik kürenin geçemeyeceği kadar açılır ya da düşme önleyici bir düzenekle korunur. Denizlik ölçüleri için kapı ve pencere ölçüleri yazısına bakabilirsin.
Çatı terası ve parapet
Türkiye’de teras çatı kullanıma açıksa kenarında 110 cm parapet ya da korkuluk zorunludur (madde 40/6); son kattaki açık terasın korkuluğunun ya da parapetinin 110 cm’si bina yüksekliğine sayılmaz (madde 38/2). Almanya’da insanların kısa süre de olsa bulunduğu çatılarda, İngiltere’de çatı kenarlarında korkuluk gerekir; İngiltere’de yüksekliği 110 cm.
Merdiven korkuluğu ve küpeşte
Türkiye’de merdivenlerin iki yanında korkuluk ve küpeşte zorunludur (madde 31/1-ç); yönetmelik merdiven küpeştesine yükseklik vermez, açık merdivenin boş kenarı da madde 38’e göre 110 cm korkuluk ister. Rampalarda küpeşte iki düzeyde: 90 cm ve 70 cm, çapı 32–45 mm (madde 30/13). Aynı yönetmelik basamakları da sınırlar: rıht asansörsüz binada en çok 16 cm, asansörlü binada 18 cm; 2 × rıht + basamak = 60–64 cm, basamak genişliği en az 27 cm (madde 31/2).
İngiltere’de küpeşte merdiven eğiminden 90–100 cm yüksekte, merdiven 1 m ya da daha genişse iki yanda olur. ABD’de dört ya da daha fazla rıhtlı merdivende en az bir yanda küpeşte, yüksekliği 34–38 inç (yaklaşık 86–97 cm). Almanya’nın örnek yönetmeliği küpeşteyi zorunlu tutar ama yüksekliğini vermez.
Ülkelere göre korkuluk yüksekliği
| Kural | Almanya | İngiltere | ABD | Türkiye |
|---|---|---|---|---|
| Ne zaman zorunlu | 1 m’den fazla düşme (Bavyera 0,50 m) | 60 cm’den fazla düşme | 76 cm’den fazla düşme | balkon, teras, galeri, açık merdiven, alçak pencere |
| Balkon, teras | 90; 12 m üstü 110 | 110 | 91; apartman 107 | 110 |
| İç kenar, merdiven | 90 | 90 | merdivende 86 | 110 |
| Aralık | örnek yönetmelikte yok | Ø10 (küçük çocuk) | Ø10; merdivende Ø11 | Ø10 |
| Pencere | parapet ≥ 80; 12 m üstü 90 | açıklık 80’den alçaksa korunur | içeride 61’den alçak, dışarıda 183’ten yüksek denizlik | denizlik 90’dan alçaksa 110’a kadar |
| Küpeşte | zorunlu, ölçü yok | 90–100 | 86–97 | iki yanda; rampada 90 ve 70 |
Ölçüler santimetredir; ABD değerleri inçin yaklaşık karşılığıdır. Almanya sütunu örnek bina yönetmeliğidir (MBO), eyaletlerin yönetmelikleri farklı olabilir. ABD sütunu model koddur (IRC, IBC); eyaletler değiştirebilir.
Nodaform’da balkon ve teras korkuluğu
Nodaform’da balkon (Plus) çizerken korkuluk türünü seçersin: dolu, cam ya da metal; korkuluk 3D görünümde ve görünüşte 110 cm yüksekliğinde çizilir. 3D’de bir çatı türü seçince (Plus) alt katın üst katla örtülmeyen kısmı teras olur ve açık kenarlarına 110 cm korkuluk konur; kesitte de görünür. Düz çatının kenarındaki 50 cm parapet kullanılmayan çatı içindir; çatıyı teras olarak kullanacaksan yönetmelik 110 cm ister. Üst kat döşemesindeki merdiven boşluğunun çevresine de korkuluk çizilir, çıkış kenarı açık kalır. Merdiven panelinde basamak genişliğini değiştirince rıht yüksekliği ve 2 × rıht + basamak hesabı da görünür.
Bu yazıdaki kurallar 1 Kasım 2026’da kontrol edilen resmî metinlerden alındı. ABD’de eyaletler model kodu değiştirebilir, Almanya’da her eyaletin kendi bina yönetmeliği vardır. Yönetmelikler değişebilir; uygulamadan önce güncel metne ve yetkili mimara danış.