Hangi tüp nereye asılır, en uzak köşeden çıkışa kaç metre yürünür, yangın merdiveni ne zaman gerekir? Bu sayfa yangın güvenliğinin temel kurallarını Türkiye, Avrupa Birliği, Birleşik Krallık ve ABD için kaynağıyla anlatır. Nodaform'un Afet adımı da aynı kuralları planına uygular: tüpü koyarsın, erişemeyen köşe kırmızıya döner, çıkışa giden yol ve mesafesi çizilir, tahliye planı paftası hazır olur.
Her yangın yanan maddeye göre bir sınıfa girer ve her tüp yalnız bazı sınıfları söndürür. Kızgın yağa su sıkmak alevi patlatır; elektrik panosuna su sıkmak çarpılmaya yol açar. Tüpün üstündeki harfler hangi sınıflara uygun olduğunu söyler.
Ahşap, kâğıt, kumaş, plastik. Kor bırakarak yanar.
Benzin, tiner, boya, alkol.
Doğalgaz, LPG, propan. Önce gaz kesilir.
Magnezyum, alüminyum tozu, sodyum. Atölye ve laboratuvar.
Fritöz ve tava yağı. ABD'de bu sınıfın adı K.
Avrupa'da ayrı sınıf değil, tüpün üstünde ayrıca yazar. ABD'de C sınıfı enerjili elektrik demektir.
| Tüp | Uygun | Kullanma | Nerede iş görür |
|---|---|---|---|
| Kuru kimyevi toz (ABC) | A · B · C | Yemeklik yağ, metal | Ev, araç, dükkân, depo, otopark. En yaygını; ama toz bırakır, hassas cihazlara zarar verebilir. |
| CO₂ (karbondioksit) | B · elektrik | Kapalı dar alanda uzun süre, metal | Elektrik panosu, sunucu odası, ofis cihazları. İz bırakmaz. |
| Köpük | A · B | Elektrik (aksi yazmıyorsa), yemeklik yağ | Ofis, mağaza, akaryakıt ve boya deposu. |
| Su / su sisi | A | Elektrik, yağ, yanıcı sıvı | Okul, ofis, arşiv. Hastane ve anaokulunda tercih edilir. |
| Islak kimyasal (F / K) | F · A | Elektrik (aksi yazmıyorsa) | Kafe ve restoran mutfağı, fritöz yanı. |
| Metal tozu (D) | D | Diğer sınıflar | Metal işleyen atölye, laboratuvar. |
| Yangın battaniyesi | Küçük tava, giysi | Büyümüş yangın | Ev mutfağı. Tava üstüne örtülür, ocak kapatılır, kaldırılmaz. |
Tüp yangının çıkabileceği yerin yanına değil, ona giden yolun üstüne, çıkış yönüne asılır: söndüremezsen arkan kapıya dönük olsun. Kapı arkası, kilitli dolap ve ısıtıcı yanı olmaz.
Koridorda, mutfağa yakın ama ocağın yanında olmayan bir yerde küçük bir ABC tozlu tüp; ocağın yanında yangın battaniyesi. Tava yangınına su dökülmez: kapakla ya da battaniyeyle örtülür, ocak kapatılır.
CO₂ tüpü: iz bırakmaz, cihazı bozmaz. Mümkünse önce sigorta kapatılır. Büyük sunucu odalarında sabit gazlı söndürme sistemi kurulur.
Fritözün yanında F (ABD'de K) sınıfı ıslak kimyasal tüp. Büyük mutfaklarda davlumbaz ve kanal içine otomatik söndürme sistemi; hangi mutfakta zorunlu olduğu ülkeye göre değişir, bölge sekmelerine bak.
ABC tozlu tüp; kapalı otopark ve depolarda ayrıca tekerlekli büyük tüp. Akü ve şarj noktası olan yerde elektrik riski de hesaba katılır.
Çıkışa yakın, herkesin gördüğü yerde ABC tozlu ya da köpüklü tüp; pano yanında CO₂. Sayıyı alan ve tehlike belirler; her noktadan bir tüpe kaç metre yürüneceğinin sınırı bölgeye göre değişir.
Yanıcı sıvı varsa köpük ya da toz, metal işleniyorsa D sınıfı metal tozu. Yüksek tehlikeli yerlerde tüp sayısı artar, kaçış mesafesi kısalır.
Yangında insanı duman öldürür; kaçış yolu bu yüzden kısa, açık ve korunmuş olmalı. Kurallar her ülkede aynı soruları sorar: en uzak noktadan çıkışa ya da korunumlu bir merdivene kaç metre yürünüyor, iki yöne kaçılabiliyor mu, kapılar ve koridorlar kaç kişiye yetiyor, kapı kaçış yönüne açılıyor mu.
Yangın merdiveni ayrı bir dış merdiven olmak zorunda değildir; çoğu zaman binanın içindeki, duvarı ve kapısıyla dumandan ayrılmış korunumlu merdivendir. Ne zaman gerektiğini binanın yüksekliği belirler. Aşağıdaki rakamlar Türkiye'nin yangın yönetmeliğinden; diğer bölgeler en altta.
Öğeler bir arada gösterilmiştir; hangi binada hangisinin gerektiğini yandaki tablo söyler.
Diğer bölgeler: Birleşik Krallık'ta (İngiltere) en üst katı 18 m ya da daha yüksek yeni apartmanlarda birden fazla ortak merdiven önerilir (30 Eylül 2026'dan beri, geçiş hükümleriyle; mevcut binalara uygulanmaz). ABD'de 4 ve daha fazla katı bağlayan kaçış merdiveni kovası 2 saat, daha azı 1 saat yangın dayanımlıdır (IBC 1023.2). Almanya'da her noktadan gerekli merdiven kovasına ya da dışarıya en çok 35 m yürünür. Kaynak: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik · son kontrol 18 Ekim 2026.
Taşınabilir tüp ilk dakikalar içindir. Büyük, yüksek ya da kalabalık binalarda yangını kendiliğinden fark eden, uyaran ve söndüren sistemler istenir. Hangisinin hangi binada zorunlu olduğunu bölge sekmeleri söyler.
Tavandaki başlıklar ısıyla tek tek açılır, yalnız yangının üstüne su verir. Yüksek binalarda, büyük otopark ve mağazalarda zorunlu olabilir; bazı ülkelerde yeni konutlarda da.
Hortumlu dolap binanın içinde, hidrant dışarıda itfaiye için. Dolaplar kaçış yolu üzerinde, aralarındaki mesafe sınırlı.
Ocak ve fritöz üstündeki davlumbaza, kanala kurulan ıslak kimyasal sistem; gazı da keser.
Sunucu, arşiv ve elektrik odalarında suyun zarar vereceği yerde oda gazla doldurulur. İçeride kimse kalmamalı.
Duman dedektörü yatak odası ve koridora, ısı dedektörü mutfağa; doğalgazlı ya da yakıtlı cihaz olan evde karbonmonoksit dedektörü. Bazı ülkelerde evlerde zorunlu.
Yangın butonu, siren ve flaşör herkesi uyarır; elektrik kesilince acil aydınlatma yolu gösterir. Kaçış levhası yeşil üzerine beyaz, söndürme ekipmanı levhası kırmızı üzerine beyazdır.
Yangın kuralları ulusaldır; aynı soru her ülkede başka rakamla yanıtlanır. Aşağıda dört bölgenin ana kurallarını resmî metinlerden, maddesiyle özetledik. Bina türüne göre başka şartlar da olabilir; uygulamadan önce güncel metne ve yerel itfaiyeye bak.
Ana kaynak Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (2007; son değişiklik 1 Temmuz 2025) ve iş yerleri için İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik (2013).
Kaynaklar: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik · İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik · Son kontrol: 18 Ekim 2026
AB'de bina yangın kuralları her ülkenin kendisine aittir. AB düzeyinde iş yeri direktifleri, ürün standartları ve işaretler ortaktır. Rakamlar için örnek ülke Almanya'dır; kendi ülkenin kuralına bak.
Kaynaklar: 89/654/AET · 92/58/AET · ASR A2.2 · ASR A2.3 · Fransa, duman dedektörü · Hollanda, duman dedektörü · Son kontrol: 18 Ekim 2026
İngiltere için Regulatory Reform (Fire Safety) Order 2005, yapı kılavuzu Approved Document B (2026 değişiklikleriyle) ve resmî risk değerlendirme kılavuzları. İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda'da bazı kurallar farklıdır.
Kaynaklar: Fire Safety Order 2005 · Approved Document B · Ofis ve mağaza risk kılavuzu · Duman ve CO alarmı yönetmeliği · Son kontrol: 18 Ekim 2026
ABD'de kurallar eyalet ve şehirlerin benimsediği model kodlardan (IBC, IRC, IFC) ve NFPA standartlarından gelir; iş yerleri için OSHA. Hangi baskının geçerli olduğu yere göre değişir. Ölçüler ayak (ft) ve inç (in) cinsindendir.
Kaynaklar: OSHA 1910.157 · OSHA 1910.38 · IBC 2021 bölüm 10 · IRC 2021 bölüm 3 · NFPA tüp yerleşimi · Son kontrol: 18 Ekim 2026
Bulunduğun ülkenin yapı ve yangın yönetmeliği bağlayıcıdır; yerel itfaiye ya da belediye en doğru kaynaktır. Çoğu ülkede şu ilkeler ortaktır:
Bu bölüm bilgilendirme amaçlıdır; yönetmeliğin kendisinin, yangın projesinin ve yetkili mühendis ya da itfaiye görüşünün yerine geçmez. Kurallar değişebilir; uygulamadan önce güncel resmî metne bak.
Dükkân, kafe, ofis, spor salonu, klinik: çoğu ülkede iş yerinin acil durum planı ve görünür bir tahliye planı olması beklenir; Türkiye'de bütün iş yerleri için zorunludur. Bu planı ayrıca çizdirmene gerek yok: Nodaform'da zaten ölçüsüyle çizdiğin kattan üretilir.
Editörün solunda yeni bir adım var: Afet. Yangın ekipmanını yerleştirir, bölgeni ve binanın kullanımını seçersin; kontrol, seçtiğin bölgenin kurallarıyla planı tarar.
Tüp (toz, CO₂, köpük, F sınıfı, tekerlekli), yangın dolabı, yangın battaniyesi, duman, ısı ve karbonmonoksit dedektörü, sprinkler, yangın butonu, acil aydınlatma ve çıkış levhası. Planda standart sembolle, 3D'de gerçek montaj yüksekliğinde görünür.
Bölgeyi (Türkiye, Almanya, İngiltere, ABD) ve kullanımı (konut, büro, mağaza ve kafe, otel, hastane, yanıcı madde olan yer) seç. Tüplerin yürüme mesafesine göre erişim alanı boyanır, erişilemeyen köşe kırmızıya döner. Her odadan çıkışa en kısa kaçış yolu ve mesafesi çizilir; sınırı aşan oda, alana göre eksik tüp ve kaçış yönüne açılmayan kapı listelenir.
"Tahliye planı" paftası kaçış oklarını, ekipmanı, Buradasınız işaretini, toplanma alanını, lejantı ve acil numarayı tek sayfada toplar. PDF ya da PNG indir, çerçevele, as.
Evde çoğu yangın mutfakta, elektrikte ve ısıtıcıda başlar. Yasal zorunluluk olsun olmasın, aşağıdaki listeyi bir kez gözden geçirmek ailenin güvenliğini büyük ölçüde artırır.
Aşırı yüklenen priz hatlarını görmek için Nodaform'un voltaj ve yük hesabına bak.
Bu sayfa ve Afet adımı, tasarımın başında doğru soruları sormanı ve bariz eksikleri görmeni sağlar. Bir binanın yangın güvenliği; yapı malzemesine, yangın dayanımına, tesisata, kullanıma ve işletmeye de bağlıdır. Ruhsat, iskân ve işyeri açma süreçlerinde yetkili mühendisin hazırladığı yangın projesi ve itfaiyenin görüşü esastır.
Nodaform bu sınırı saklamaz: kontrolün kullandığı kural seti, kaynağı ve kabulleri sonuç panelinde yazar. Kırmızı bir uyarı mutlaka ele alınmalı; yeşil bir sonuç ise "her şey yolunda" demek değildir.
Bu sayfadaki bütün bilgiler ve evinin ölçülü planı. Yangın ekipmanı ve kontrol kapalıdır.
Yangın ekipmanı sembolleri planda ve 3D'de: tüp, dolap, dedektör, sprinkler, buton, acil aydınlatma, çıkış levhası.
Afet adımının tamamı: dört bölgenin kurallarıyla tüp erişimi ve kaçış mesafesi kontrolü, bulgu listesi, tahliye planı paftası.
Afet adımının tamamı; voltaj ve yük simülasyonu ve BIM ile aynı projede.
Türkiye'de yönetmelik tüp sayısını alana göre verir ama "her daireye bir tüp" diye ayrı bir kural koymaz. İngiltere'de yangın yönetmeliği özel bir evi kapsamaz; ABD'de tek ve iki aileli evlerde zorunlu değildir. Yine de mutfağa yakın küçük bir ABC tozlu tüp ve ocak yanında yangın battaniyesi bütün kaynaklarca önerilir.
Türkiye'de yılda bir yerinde genel kontrol, dördüncü yılın sonunda dolum ve basınç testi yapılır. Almanya'da iş yerlerinde iki yılda bir uzman bakımı, İngiltere'de yılda bir servis ve ayda bir göz kontrolü, ABD'de iş yerlerinde ayda bir göz kontrolü ve yılda bir bakım istenir. Evdeki tüpün basınç göstergesine ve son kullanma tarihine düzenli bak.
Türkiye'de 4–12 kg'lık tüpler yerden yaklaşık 90 cm'yi aşmayacak biçimde asılır. ABD'de 40 lb'ye kadar tüpün üstü yerden en çok 5 ft (≈ 1,5 m) olur. İngiltere kılavuzu tutamak için büyük tüpte yaklaşık 1 m, küçükte 1,5 m der. Ortak amaç, tüpün herkesin uzanabileceği yükseklikte ve görünür olmasıdır.
Ülkeye göre değişir. Almanya'nın bütün eyaletlerinde, Fransa'da ve Hollanda'da evlerde zorunludur; İngiltere'de kiralık evlerde ve yeni yapılarda, İskoçya'da bütün evlerde istenir; ABD'de yeni yapılarda model kod ister. Türkiye'de konutlar için ulusal bir zorunluluk yoktur (51,50 m'yi aşan binalar hariç), ama takılması önerilir.
Kızgın yağın altına inen su anında buhara dönüşür ve yanan yağı dışarı fırlatır; alev birkaç saniyede tavanı bulur. Tava yangını kapakla ya da yangın battaniyesiyle örtülür, ocak kapatılır; ticari mutfakta F (ABD'de K) sınıfı ıslak kimyasal tüp kullanılır.
Türkiye'de bütün iş yerleri acil durum planı hazırlar ve tahliye planı girişlerde ve katlarda göz hizasında asılır. Almanya'da yerleşim, ziyaretçi sayısı ya da tehlike gerektiriyorsa kaçış ve kurtarma planı asılır. İngiltere'de risk değerlendirmesi ve acil durum prosedürü istenir; ABD'de OSHA yazılı acil eylem planı ister, kroki asmayı şart koşmaz ama yerel kodlar isteyebilir.
Türkiye'de konutlarda yapı yüksekliği 21,50 m'ye kadar normal merdiven yeterlidir. Daha yüksek apartmanlarda en az iki merdiven, biri korunumlu olmak üzere istenir; yükseklik arttıkça yangın güvenlik holü ve basınçlandırma eklenir. Yönetmelik mevcut binaları da kapsar; malzeme gerektiren eksiklerin giderilmesi için verilen süre 31 Aralık 2025'te doldu. Binanız için kesin gereği yetkili mühendis ve itfaiye belirler.
Yangın ekipmanı sembolleri Plus ve üstü paketlerde; tüp erişimi ve kaçış mesafesi kontrolü, bulgu listesi ve tahliye planı paftası Pro ve Ultimate paketlerde. Bu sayfadaki bilgiler herkese açıktır.
Ücretsiz hesap aç, katını ölçüsüyle çiz. Pro ile Afet adımı açılır: ekipmanı koy, kontrolü çalıştır, tahliye planını as.