Engelsiz adımı · Erişilebilirlik · Ücretsiz

Engelsiz ev tasarımı, ölçüyle başlar.

Tekerlekli sandalye nerede döner, kapı ne kadar geniş olmalı, rampa kaç yüzde eğimle çıkar, klozetin yanında ne kadar boşluk kalmalı? Bu sayfa engelsiz tasarımın temel ölçülerini Türkiye, Almanya, Birleşik Krallık ve ABD için kaynağıyla anlatır. Nodaform'un Engelsiz adımı da aynı ölçüleri planına uygular: dönüş daireleri, kapı genişlikleri ve girişten odalara giden yol planın üstünde görünür, eksikler listelenir.

Ölçüleri karşılaştır
Resmî kaynaklardan, tarihli · Bilgilendirme amaçlıdır · Kontrol, rampa ve erişilebilir objeler bütün paketlerde ücretsiz
Ø150 cmtekerlekli sandalyenin dönmesi için gereken daire
90 cmTürkiye'de iç kapının en küçük genişliği
%5–8Türkiye'de yüksekliğe göre rampa eğimi
4 bölgekurallar maddesi ve tarihiyle
Engelsiz · Kontrol · Zemin katTürkiye · Konut
%7+45 RAMPA · 6,43 m + SAHANLIK 110 76 90 Ø150 Ø150 Ø140 80 cm SALONYATAKBANYO ENGELSİZ KONTROL Türkiye · Erişilebilir konut Giriş kotu 45 cm · rampa var 3 / 3odaya ulaşım 2 / 3dönüş alanı Ø150 BULGULAR Yatak odası kapısıNet geçiş ≈ 76 cm;en az 90 cm. Yatak odasıØ150 dönüş alanı sığmıyor;en geniş serbest yer Ø140. BanyoKlozetin yanında 80 cm;en az 90 cm. Rampa%7 · 45 cm yükseltide uygun.
Altı temel ölçü

Engelsiz bir evin altı temel ölçüsü

Erişilebilirlik bir ürün değil, bir dizi ölçüdür. Tekerlekli sandalye kullanan biri için evin rahat olup olmadığını çoğu zaman şu altı soru belirler; yürümekte zorlanan, baston ya da yürüteç kullanan, bebek arabasıyla gelen herkes de aynı ölçülerden yararlanır.

01 · Dönüş

Ø150 cm serbest daire

Tekerlekli sandalyenin yerinde dönmesi için banyoda, mutfakta, yatak odasında ve girişte yaklaşık 150 cm çapında boş bir daire gerekir. Almanya'nın temel düzeyi ve İngiltere'nin yatak odası kuralı 120 × 120 cm kabul eder.

02 · Kapı

Net geçiş genişliği

Önemli olan kapının ölçüsü değil, kanat 90° açıkken kalan net geçiştir. Türkiye'de iç kapılarda en az 90, daire kapısında 100 cm; Almanya'da tekerlekli sandalyeye uygun konutta 90 cm; ABD'de 81,5 cm.

03 · Koridor

Yol boyunca genişlik

Hol ve koridor Türkiye'de ve Almanya'da en az 120 cm, ABD'de 91,5 cm. Kapının kol tarafında, açıldığı yüzde yanaşmak için ayrıca boş yer kalmalı: Türkiye'de yaklaşık 50 cm, ABD'de 45,5 cm.

04 · Eşik

Eşik yok ya da çok alçak

Türkiye'de kapılarda eşik yapılamaz; kaçınılmazsa en çok 1,3 cm ve pahlı. Almanya'da 2 cm, İngiltere'de 1,5 cm, ABD'de 1,3 cm. Duş da döşemeyle aynı kotta olmalı.

05 · Rampa

Yüksekliğe göre eğim

Türkiye'de 15 cm'ye kadar %8, 50 cm'ye kadar %7, 100 cm'ye kadar %6, daha yüksekte %5. Almanya'da her durumda en çok %6, ABD'de 1:12 (%8,33). Uzun rampada ara sahanlık gerekir.

06 · Banyo

Transfer alanı ve diz boşluğu

Tekerlekli sandalyeden klozete geçmek için klozetin bir yanında en az 90 cm boşluk; lavabonun ve tezgâhın altı boş, yani sandalyenin dizleri sığacak kadar açık. Oturma yüksekliği 43–48 cm.

Dört bölge, tek tablo

Engelsiz tasarım ölçüleri: ülkelere göre karşılaştırma

Aynı soru her ülkede başka rakamla yanıtlanır. Aşağıdaki değerler konutlar içindir ve resmî metinlerden alınmıştır; Almanya için temel düzey (barrierefrei) ve tekerlekli sandalyeye tam uygun düzey (R), İngiltere için M4(2) ve M4(3) ayrı yazılmıştır. Ölçüler santimetredir.

ÖlçüAlmanyaBirleşik KrallıkABD (ADA)Türkiye
Dönüş alanı120 × 120 · R: 150 × 150Ø150 (banyo, giriş); yatak odasında 120 × 120Ø152,5 ya da T dönüşüØ150 ya da 150 × 150
İç kapı, net≥ 80 · R: ≥ 9075–80 (koridora göre) · M4(3): ≥ 85≥ 81,5≥ 90
Daire giriş kapısı, net≥ 90≥ 85≥ 81,5≥ 100
Hol ve koridor≥ 120≥ 90 · M4(3): ≥ 105≥ 91,5≥ 120
Eşikyok; kaçınılmazsa ≤ 2≤ 1,5≤ 1,3yok; zorunluysa ≤ 1,3 pahlı
Rampa eğimi≤ %61:12 kol ≤ 2 m · 1:15 ≤ 5 m · 1:20 ≤ 10 m≤ 1:12 (%8,33)%8 (≤ 15) · %7 (≤ 50) · %6 (≤ 100) · %5
Rampa kolu ve sahanlıkkol ≤ 600; sahanlık ≥ 150; genişlik ≥ 120sahanlık ≥ 120; genişlik ≥ 90 · M4(3): 120kol yüksekliği ≤ 76; sahanlık ≥ 152,5; genişlik ≥ 91,59 m'de bir 150 × 150; net genişlik ≥ 100
Klozet yanıR: 90 genişlik × 70 derinlikM4(3): WC ekseni yan duvardan 45–50WC çevresinde 152,5 × 142bir yanda ≥ 90 net
LavaboR: ön kenar ≤ 80; diz boşluğu ≥ 67üst kenar 77–85≤ 86,5; diz boşluğu 68,5üst ≤ 86; diz boşluğu ≥ 68,5
Tezgâh önü≥ 120 · R: ≥ 150≥ 120 · M4(3): ≥ 150≥ 101,5karşılıklı tezgâhlar arası ≥ 105
Yatağın kenarı120 ve 90 · R: 150 ve 120≥ 75 · M4(3): ≥ 100konut için ayrı kural yokyanında ya da ayakucunda Ø150

Türkiye'de konutun içi için bağlayıcı hükümler (kapı, koridor, eşik, rampa, asansör) Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ndedir; dönüş alanı, banyo, mutfak ve yatak odası ölçüleri Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın Erişilebilirlik Kılavuzu'ndan gelir ve öneri niteliğindedir. Almanya'da R düzeyi yalnız tekerlekli sandalyeye uygun olarak yapılan konutta, İngiltere'de M4(2) ve M4(3) planlama izni istediğinde zorunludur. ABD'de ADA kamu kurumu ya da kamuya açık işletmelerin konutlarının bir kısmını kapsar; tek ailelik özel ev kapsam dışıdır.

Bölgene göre kurallar

Erişilebilirlik kuralları, maddesiyle

Aşağıda dört bölgenin kurallarını resmî metinlerden, maddesiyle özetledik. Bina türüne ve yerel yönetmeliğe göre başka şartlar da olabilir; uygulamadan önce güncel metne ve belediyene bak.

Ana kaynaklar Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (son değişiklik 1 Temmuz 2026) ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın Erişilebilirlik Kılavuzu (2020). Yönetmelik binaların ve girişlerinin TS 9111'e uymasını ister; standardın kendisi ücretlidir.

Kapı
Daire giriş kapısı en az 100 cm, diğer mahallerin kapıları en az 90 cm; bina giriş kapısı en az 150 cm (çift kanatlıda bir kanat en az 100 cm). Kılavuz bunu kanat 90° açıkken net geçiş olarak ölçer; bunun için kapı boşluğu iç kapıda en az 100, daire kapısında 110 cm bırakılır. md. 39(1) · Kılavuz 5.1–5.2
Eşik
Kapılarda eşik yapılamaz. Kılavuz: 0,6 cm'ye kadar kot farkı serbest, 0,6–1,3 cm en fazla 1:2 pahlı, daha fazlası rampa. md. 39(2) · Kılavuz 1.4
Hol ve koridor
Konutlar dahil bütün yapılarda en az 120 cm. md. 29(3)
Rampa
Yüksekliğe göre eğim: 15 cm'ye kadar %8, 16–50 cm %7, 51–100 cm %6, 100 cm'yi aşınca %5. Net genişlik en az 100 cm. Başta, sonda ve yön değişiminde 150 × 150 cm sahanlık; 9 m'den uzun rampada her 9 m'de düz dinlenme alanı. İki yanda 90 ve 70 cm'de kesintisiz küpeşte. md. 30(12), 30(13) · Kılavuz 1.5
Bina girişi
Ön bahçede parsel sınırına kadar giriş rampası ya da merdivene bitişik, dar kenarı en az 0,90 m, alanı en az 1,20 m² engelli asansörü veya kaldırma platformu yeri. md. 30(9)
Dönüş alanı
Tekerlekli sandalyenin dönmesi için Ø150 cm ya da 150 × 150 cm; tuvalette, mutfakta, yatak odasında ve giriş kapısı önünde. Kılavuz 1.2, 6.1, 12.1, 12.3
Tuvalet ve banyo
Klozet oturma yüksekliği 43–48 cm; bir yanda en az 90 cm net transfer alanı, diğer yanda klozet ekseniyle duvar arası en az 46 cm; katlanır tutunma çubuğu. Lavabonun ön üst kenarı en çok 86 cm, altında en az 68,5 cm diz boşluğu. Duş banyo zeminiyle aynı kotta, eşiksiz. Kılavuz 6.2–6.3, 12.2
Mutfak
Tezgâh üst yüzü en çok 86 cm (ayarlanabilir tezgâhta 71,5 / 81,5 / 91,5 cm); en az 90 cm genişlikte, 75 cm yükseklikte ve 49 cm derinlikte diz boşluğu, ocak altında da. Karşılıklı tezgâhlar arası en az 105 cm. Kılavuz 12.1
Yatak odası
Yatağın yan kenarında ya da ayakucunda en az Ø150 cm manevra alanı; dolabın önünde de. Yatak yüksekliği 45–50 cm. Kılavuz 12.3
Asansör
Bodrum dahil 3 katlı binada asansör yeri, 4 ve daha fazla katta asansör. Tek asansörlü binada kabin dar kenarı en az 1,20 m, alanı en az 1,80 m²; kapı net en az 0,90 m. md. 34(1), 34(2)

Kaynaklar: Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği · Erişilebilirlik Kılavuzu (2020) · Binalar İçin Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Formu · Son kontrol: 28 Ekim 2026

Bu bölüm bilgilendirme amaçlıdır; yönetmeliğin kendisinin, erişilebilirlik projesinin ve yetkili mimar, mühendis ya da idare görüşünün yerine geçmez. Kurallar değişebilir; uygulamadan önce güncel resmî metne bak.

Nodaform'da Engelsiz adımı

Engelsiz kontrol: seç, tara, düzelt

Editörün solunda Afet'in altında Engelsiz adımı var. Kural setini seçersin; kontrol planın her noktasının duvara ve eşyaya uzaklığını 5 cm'lik ızgarada ölçer ve sonucu planın üstüne çizer.

Engelsiz kontrol · PlanEngelsiz 2+1
Engelsiz 2+1 planında Engelsiz kontrolü: her odada dönüş dairesi, kapıların net geçişi, girişten odalara tekerlekli sandalye yolu ve girişte rampa
Yeşil daireler dönüş alanı, mavi çizgi girişten her odaya tekerlekli sandalye yolu, etiketler kapıların net geçişi.
3D · Su basman 30 cmRampa
3D görünüşte 30 cm su basmanın üstünde duran tek katlı ev ve giriş kapısına çıkan, iki yanı küpeşteli rampa
Bina su basmanın üstüne oturur; rampa araziden giriş kapısına çıkar, boyu ve sahanlığı seçilen kurala göre hesaplanır.
Adım 01

Kural setini seç

Türkiye, Almanya (erişilebilir ya da tekerlekli sandalyeye uygun), Birleşik Krallık (M4(2) ya da M4(3)) ya da ABD. Bina araziden yüksekse Arazi adımında su basmanı yaz; giriş yüksekliği oradan gelir.

Adım 02

Planda gör

Her odada sığan en büyük dönüş dairesi yeşil ya da kırmızı, kapıların net geçişi, kol tarafındaki yanaşma alanı, klozet ve yatak yanındaki boşluk ve girişten her odaya tekerlekli sandalye yolu çizilir. Dar geçiş noktası santimetresiyle işaretlenir.

Adım 03

Düzelt

Bulguya tıklayınca plan o noktaya gider. Kapıyı genişlet, eşyayı kaydır, girişe rampa ekle: yükseltiyi yazarsın, eğim, kol boyu ve sahanlık seçtiğin kurala göre hesaplanır. Altı boş lavabo, tutunma barı, eşiksiz duş gibi objeler Mobilya'daki Erişilebilir Yaşam kategorisinde.

Erişilebilir Yaşam kategorisi · 23 obje

Erişilebilir objeler: gerçek ölçüyle, 2D ve 3D

Her obje yaygın ürünlerin ölçüsüyle çizildi; planda sembolü, 3D'de modeli var. Hepsi ücretsiz. Tam liste Mobilya Kütüphanesi'nde.

Erişilebilir Yaşam · 3D modeller12 / 23
Erişilebilir Yaşam kategorisinden 3D modeller: erişilebilir klozet, altı boş tezgâhlar, aşağı inen gardırop, bakım yatağı, hasta kaldırma lifti, tekerlekli sandalye, rolatör, ev asansörü, platform asansörü ve merdiven asansörü
Banyo

Transfer ve güvenlik

Erişilebilir klozet (tutunma barlı, transfer alanı işaretli), katlanır ve L tutunma barı, katlanır duş oturağı, 150 × 150 cm eşiksiz duş alanı, altı boş lavabo ve eğik ayna, çekme kordonlu acil çağrı düğmesi.

Mutfak

Diz boşluklu tezgâh

Altı boş evyeli tezgâh (85 cm, altı 75 cm'ye kadar boş), önden kumandalı ocaklı tezgâh, yüksekliği ayarlanabilir mutfak tezgâhı, aşağı inen üst dolap.

Yatak odası

Bakım ve erişim

Yüksekliği ayarlanabilir ev tipi bakım yatağı (yan korkuluk, çekme kolu), aşağı inen askılı gardırop, mobil hasta kaldırma lifti.

Giriş ve katlar

Seviye farkı

Engelsiz adımındaki rampa (kurala göre boy ve sahanlık), taşınabilir eşik rampası, giriş için dikey platform asansörü, kabinli ev asansörü, koltuklu merdiven asansörü.

Yönlendirme

Görme engelliler için

Kılavuz ve uyarıcı hissedilebilir yüzey (mağaza, ofis, okul gibi kamusal planlar için) ve iki yükseklikte koridor tutunma küpeştesi.

Hareket

Yer planlaması

Tekerlekli sandalye ve tekerlekli yürüteç (rolatör): yerleştirip kapıdan, koridordan ve eşyaların arasından geçip geçmediğine bak.

Ne değildir

Engelsiz kontrol bilgilendirir, projenin yerine geçmez

Engelsiz adımı tasarımın başında doğru soruları sormanı ve bariz eksikleri görmeni sağlar. Bir evin gerçekten kullanılabilir olması kişinin ihtiyacına da bağlıdır: akülü sandalye daha geniş dönüş ister, görme engelli biri için renk kontrastı ve aydınlatma önemlidir. Ruhsat ve iskân süreçlerinde yetkili mimarın projesi ve idarenin görüşü esastır.

Nodaform bu sınırı saklamaz: kontrolün kullandığı kural seti, kaynağı ve kabulleri sonuç panelinde yazar. Kırmızı bir uyarı mutlaka ele alınmalı; yeşil bir sonuç ise "her şey yolunda" demek değildir.

Yapar
Her odada dönüş dairesi, kapı net geçişi ve kol tarafı, girişten odalara tekerlekli sandalye yolu ve dar geçiş, klozet yanı, yatak kenarı ve tezgâh önü boşluğu, giriş kotu ve rampa eğimi, katlar arası asansör
Yapmaz
Eşik ve zemin malzemesi, renk kontrastı ve aydınlatma, kapı kolu ve anahtar yüksekliği, tutunma barının montaj yükü, asansör projesi
Kabul
Net geçiş kapı boşluğundan kasa ve kanat payı düşülerek hesaplanır (kanatlı 10, sürgülü 5, katlanır 15 cm); eşyalar engeldir, altı boş lavabo ve tezgâhın önü, duvardaki dolap ve barlar değildir
Doğru kullanım
Taslağı sına, kırmızıları gider, planı kullanacak kişiyle ve uzmanınla birlikte gözden geçir
Herkese açık

Engelsiz adımı bütün paketlerde ücretsiz

Engelli bir yakını için evini düzenleyen biri ödeme duvarına takılmasın diye kontrol, planda gösterim, rampa ve Erişilebilir Yaşam kategorisindeki 23 obje Free pakette de açık. Ücretsiz hesapla planını çiz, kontrol et, kaydet.

SSS

Sık sorulan sorular

Tekerlekli sandalye için kapı genişliği kaç cm olmalı?

Ölçülen, kanat 90° açıkken kalan net geçiştir. Türkiye'de Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği daire giriş kapısında en az 100, iç kapılarda en az 90 cm ister; Bakanlık kılavuzu bunun için kapı boşluğunu 110 ve 100 cm bırakmayı önerir. Almanya'da iç kapılar net 80 cm (tekerlekli sandalyeye uygun konutta 90 cm), İngiltere'de 75–85 cm, ABD'de 81,5 cm.

Tekerlekli sandalye dönüş alanı ne kadar olmalı?

Yaygın ölçü 150 cm çapında bir dairedir (ABD'de 152,5 cm). Almanya'nın temel düzeyi 120 × 120 cm kabul eder. Banyoda, mutfakta, yatak odasında ve girişte bu alan eşyasız kalmalı; akülü sandalye için Türkiye'deki kılavuz 180 cm, tercihen 210 cm önerir.

Engelli rampasının eğimi yüzde kaç olmalı?

Türkiye'de yüksekliğe göre: 15 cm'ye kadar %8, 16–50 cm %7, 51–100 cm %6, daha fazlasında %5; 9 m'de bir sahanlık ve iki yanda 90 ve 70 cm'de küpeşte. Almanya'da en çok %6 ve 6 m'de bir sahanlık, ABD'de en çok 1:12 (%8,33). Örneğin 45 cm yükseklikteki bir girişe Türkiye'de %7 eğimle yaklaşık 6,4 m rampa ve üstünde sahanlık gerekir.

Engelli tuvaletinde klozetin yanında ne kadar boşluk olmalı?

Tekerlekli sandalyeden yana geçebilmek için Türkiye'de ve Almanya'da (tekerlekli sandalyeye uygun konutta) klozetin bir yanında en az 90 cm boş alan bırakılır; Almanya'da bu alanın derinliği 70 cm. Klozetin oturma yüksekliği 43–48 cm olur, yanına katlanır tutunma barı takılır.

Evde kapı eşiği olur mu?

Türkiye'de kapılarda eşik yapılamaz; kılavuza göre 0,6 cm'ye kadar kot farkı serbesttir, 1,3 cm'ye kadarı pahlı olmalıdır. Almanya'da daire içi kapılarda eşik yoktur, İngiltere'de en çok 1,5 cm, ABD'de 1,3 cm.

Engelsiz adımı ücretli mi?

Hayır. Kontrol, planda gösterim, rampa ve Erişilebilir Yaşam kategorisindeki 23 obje bütün paketlerde, Free dahil açıktır.

Kontrol sonucu ruhsat için yeterli mi?

Hayır. Engelsiz adımı bilgilendirme amaçlıdır; erişilebilirlik projesinin ve yetkili mimar, mühendis ya da idarenin görüşünün yerine geçmez. Kontrolün kullandığı kural seti ve kabuller sonuç panelinde yazar.

Başla

Herkesin rahatça dolaşacağı evi, ölçüsüyle çiz.

Ücretsiz hesap aç, katını ölçüsüyle çiz, Engelsiz adımında kontrol et. Rampa ve erişilebilir objeler de ücretsiz.

Erişilebilir objeler