Kolonu nereye koyduğun, kirişi ne kadar uzattığın binanın ömrünü belirler. Nodaform planına koyduğun kolon ve kirişlerin yükünü kendiliğinden hesaplar; yetersiz kalan elemanı planda kırmızıya boyar, nedenini söyler, ne yapman gerektiğini gösterir.
Bir binanın depreme ve zamana dayanıklılığı büyük ölçüde kolonların nerede durduğuna, kirişlerin ne kadar açıklık geçtiğine ve iki yönde dengeli olup olmadığına bağlıdır. Bu kararlar mühendise gitmeden, plan taslağı çizilirken verilir. Salonu genişletmek için silinen bir kolon ya da aynı yöne dizilmiş kolonlar sonradan fark edilirse plan baştan değişir; fark edilmezse bina zayıf kalır.
Türkiye bir deprem ülkesi. Mimari taslakla taşıyıcı sistemin birlikte düşünülmesi bu yüzden bir tercih değil, zorunluluk. Statik ön kontrol bu düşünmeyi çizimin içine taşır: bir elemanı taşıdığın, sildiğin ya da boyutunu değiştirdiğin anda sonucu görürsün.
Yük döşemeden kirişe, kirişten kolona, kolondan temele iner. Kontrol bu yolu izler ve yolun koptuğu ya da zorlandığı yeri gösterir.
Her kolon, çevresindeki döşemenin ve üst katlardan gelen yükün payını taşır. Bu yük kesitin kaldırabileceğiyle kıyaslanır; en küçük kolon ölçüleri (30 cm kenar, 750 cm² alan) de denetlenir.
Kolonlar kirişi açıklıklara böler; ucu boşta kalan kısım konsol olarak hesaplanır. Eğilme, kesme ve sehim sınırları ayrı ayrı bakılır; kirişe oturan tali kirişin yükü de eklenir.
Döşemenin kirişler arasında geçtiği açıklık ölçülür, tek ya da iki yönlü çalıştığı belirlenir ve gereken kalınlık bulunur. Yetersiz alan planda kırmızı, sınırdaki alan turuncu taranır.
Üst katta olup alt katta devamı olmayan kolon, altında kolon olmayan kiriş düğümü, kirişsiz döşemeye oturan duvar: yükün temele inemediği her yer ayrı bulgu olarak çıkar.
Kütle merkezi ile rijitlik merkezi planda işaretlenir; aralarındaki mesafe açıldıkça bina depremde döner. Kolonların hep aynı yöne bakması da bir yönü zayıf bırakır; ikisi de ölçülür.
Binanın ağırlığı ve yüksekliğinden deprem kuvveti kabaca bulunur, zemin kat kolonlarının karşılayabileceğiyle kıyaslanır. Kolon sayısı ya da kesiti yetersizse erkenden uyarır.
"Statik sonuçlarını göster" düğmesine bastığında plan bir kontrol paftasına dönüşür. Kolon ve kiriş kullanım oranlarına göre boyanır, üzerlerinde yüzde yazar. Her kolonun yük alanı kesik çizgiyle ayrılır; kütle ve rijitlik merkezi işaretlenir.
Kolon planda dolu ve çaprazlı, kiriş açık bant ve kesik kenarla çizilir; duvardan ve birbirinden ilk bakışta ayrılır. 3D görünümde de kirişler kolonlardan farklı tondadır.
Kabuk adımında Taşıyıcı grubundan Kolon (C) ve Kiriş (B) araçlarını seç. Kolon duvar köşelerine, kiriş kolon merkezlerine kenetlenir; kesitleri sağ panelden istediğin gibi değiştirirsin. Kat kopyalarken taşıyıcılar da gelir.
Kabuk panelinin altındaki düğmeye bas. Not, en yüklü kolon ve kiriş, burulma ve deprem oranı panelde; renkler ve yüzdeler planda belirir. Bir kolonu taşıdığında, bir kirişi sildiğinde sonuç anında değişir.
Bulgu listesinde öneri de yazar: "altına kolon koy", "ara kiriş ekle", "kolonları 90° çevir". Düzelttikçe not yükselir. Hazır olduğunda "Yük hesabı raporu" ile tabloları ve formülleri yazdır; mühendisle görüşmeye elin dolu git.
Bu araç, tasarımın başında doğru soruyu sormanı sağlar; son sözü söylemez. Bir yapının güvenliği donatıya, temele, zemine ve işçiliğe de bağlıdır ve bunları yalnızca yetkili bir inşaat mühendisi hesaplayıp imzalayabilir. Ruhsat ve uygulama için statik proje zorunludur.
Nodaform bu sınırı saklamaz: kullandığı her kabul ve formül raporun "Yöntem" bölümünde açıkça yazar. Sonuçlar güvenli tarafta kalacak şekilde basitleştirilmiştir; yeşil bir eleman "hesap gerekmez" demek değildir, kırmızı bir eleman ise mutlaka ele alınmalıdır.
Kolon ve kiriş çizilir, kesitleri ayarlanır, 3D'de görünür. Statik sonuçları, renkli plan ve rapor kapalıdır.
Statik ön kontrolün tamamı: not, renkli plan, bulgu listesi, kabul ayarları ve yazdırılabilir yük hesabı raporu.
Statik ön kontrolün tamamı; Pro'nun DXF çıktısı, sınırsız paftası ve ortak çalışmasıyla aynı projede.
Statik ön kontrolün tamamı; voltaj ve yük simülasyonu, BIM ve kolon–tesisat çakışma kontrolüyle birlikte.
Hayır. Ön kontrol, taşıyıcı sistemin kaba kurgusunu tasarımın başında sınar: kolon yeterli mi, açıklık uzun mu, döşeme ince mi. Donatı, temel ve zemin hesabı yapmaz. Ruhsat ve uygulama için yetkili inşaat mühendisinin hazırladığı statik proje zorunludur.
Kolon eksenel yük sınırı, en küçük kolon ve kiriş boyutları ve deprem yükü TBDY 2018'e; döşeme kalınlığı, kiriş kesme ve eğilme sınırları TS 500'e; hareketli yükler TS 498'e dayanır. Kullanılan her formül raporun Yöntem bölümünde yazar.
100 puandan başlar, her bulgu türüne göre düşer: yetersiz kolon, mesnetsiz kiriş ya da taşınmayan döşeme en çok, sınırdaki değerler daha az. Aynı nedenle uyarı veren elemanlar tek grup sayılır, böylece tek bir kabul hatası notu tek başına sıfırlamaz. Yetersiz bulgusu olan bir sistem en fazla C alır.
Kiriş döşemenin açıklığını böler ve üstündeki duvarı taşır. Silindiğinde döşeme daha uzun açıklık geçmek zorunda kalır, gereken kalınlık artar, komşu kirişlerin yükü büyür; duvar da doğrudan döşemeye oturur. Hepsi bulgu listesinde ayrı ayrı görünür.
Evet. Beton sınıfı (C20–C35), döşeme kalınlığı, kullanım türü (konut, ofis/okul, ticari/depo) ve deprem tehlikesi panelden seçilir; kat yüksekliği 3D ayarlarından gelir. Değiştirdiğin anda sonuçlar yenilenir ve projeyle birlikte kaydedilir.
Plus, Pro ve Ultimate paketlerde. Free pakette kolon ve kiriş çizilir, 3D'de görünür; kontrol, renkli plan ve rapor Plus ile açılır.
Ücretsiz hesap aç, planını ve kolonlarını çiz. Plus ile aynı plan bir tıkla sınanır, zayıf nokta kırmızıyla işaretlenir.