Kapı ve pencere ölçüsü neden önemli?
Dar bir kapıdan dolap geçmez, yanlış yana açılan bir kapı dolaba çarpar, alçak bir pencere çocuk için tehlikelidir. Bunların hepsi planda, duvar örülmeden önce görülebilir. Aşağıdaki ölçüler Türkiye’de Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nden; yazının sonunda başka ülkelerin kurallarıyla kısa bir karşılaştırma var.
Kapı genişliği: en az kaç cm?
| Kapı | Net genişlik |
|---|---|
| Bina giriş kapısı | en az 1,50 m |
| Bina girişinde çift kanatlı kapı | bir kanat en az 1,00 m |
| Daire (bağımsız bölüm) giriş kapısı | en az 1,00 m |
| Oda, mutfak, banyo ve diğer kapılar | en az 0,90 m |
Yönetmelik (madde 39) bu ölçüleri net (temiz) genişlik olarak verir: kapı açıkken içinden geçilen boşluk. Kasa ve açık duran kanat bu boşluğu daraltır. Bu yüzden kapı alırken kanadın ölçüsüne değil, net geçişe bak. ABD’deki kural da aynı mantıkla ölçer: kapı 90° açıkken kanadın yüzünden karşı söveye.
Kapı yüksekliği ve eşik
- Yükseklik: bütün yapılarda kapı yüksekliği en az 2,10 m.
- Eşik: kapılarda eşik yapılmaz. Zorunluysa engelli bir kişinin geçişini ve yangında çıkışı zorlaştırmayacak önlem alınır.
Pencere: denizlik, pencere boyu ve tavana mesafe
Pencerenin yüksekliğini üç ölçü belirler ve toplamları kat yüksekliğidir:
- Denizlik: pencerenin alt kenarının döşemeden yüksekliği.
- Pencere boyu: pencerenin kendi yüksekliği.
- Tavana mesafe: pencerenin üstünden tavana kalan duvar.
Yönetmelik pencere için ölçü vermez; enerji performansı yönetmeliğine ve TSE standartlarına uyulmasını ister. Ama bir güvenlik kuralı var: denizliği döşemeden 0,90 m’den alçak olan pencerede, döşemeden en az 1,10 m yüksekliğe kadar korkuluk zorunludur (madde 38). Denizliği 90 cm ya da daha yüksek tutmak bu yüzden yaygındır.
Kapı hangi yana açılmalı?
Kapının ölçüsü kadar açılacağı yön de önemlidir. Kanadın süpürdüğü çeyrek daire boş kalmalı; dolap, yatak ya da başka bir kapı bu alana girerse kapı tam açılmaz. Menteşeyi öbür tarafa almak çoğu zaman sorunu çözer, ama kapı sipariş edilip takıldıktan sonra değiştirmek zahmetlidir. Bu yüzden menteşe tarafını planda seç.
Başka ülkelerde kurallar
| Ülke | Kural |
|---|---|
| Türkiye | Daire kapısı net en az 1,00 m, diğer kapılar 0,90 m; kapı yüksekliği en az 2,10 m. Denizlik 0,90 m’den alçaksa 1,10 m korkuluk. |
| Almanya (engelsiz konut, DIN 18040-2) | Kapıda net geçiş en az 80 cm, tekerlekli sandalyeye tam uygun dairede en az 90 cm; net yükseklik en az 205 cm. |
| İngiltere (Approved Document K) | Açılan pencerenin alt kenarı döşemeden 800 mm’den alçaksa korkuluk ya da koruma gerekir. |
| ABD (IRC) | Her konutta en az bir çıkış kapısı: net genişlik en az 32 inç (81 cm), net yükseklik en az 78 inç (198 cm). Yatak odasındaki acil kaçış penceresinin açıklığı döşemeden en çok 44 inç (112 cm) yükseklikte başlar. |
Nodaform’da kapı ve pencere ölçüleri
Bir kapıyı ya da pencereyi seçince sağ panelde küçük bir duvar çizimi açılır: pencerede tavana mesafe, pencere boyu ve denizlik ölçü zincirindeki sırayla, genişlik altta. Rakamı değiştirdikçe çizim de değişir.
- Proje yükseklikleri: hiçbir şey seçili değilken sağ panelde kat yüksekliği, kapı yüksekliği ve genişliği, denizlik ve pencere boyu. Yeni kapılar bu genişlikle çizilir.
- Tek bir kapıya ya da pencereye özel ölçü: o öğeyi seç, ölçüyü yaz. “Bütün kapılara uygula” ya da “Proje ayarına dön” ile topluca düzelt.
- Yerleşim kontrolü: Mobilya adımında kapı kanadının dolaba ya da yatağa çarptığını gösterir; menteşeyi panelden öbür yana alırsın.
Ölçüler 3D görünüme, kesite ve görünüşe de aynen yansır.
Bu yazı genel bilgi içindir. Kurallar ülkeye ve binaya göre değişir ve güncellenebilir; kendi projen için resmî metne, belediyene ya da bir mimara danış. Rakamlar 23 Ekim 2026’da resmî metinlerden kontrol edildi.