Veranda nedir? Balkon, teras ve sundurmadan farkı
Dört kelime sık karışır:
- Veranda: zemin katın dışında, binaya bitişik, üstü açık ya da örtülü döşeme. Ev ile bahçe arasında bir geçiş yeridir.
- Balkon: üst kattaki odanın dışına taşan döşeme; altı boştur.
- Teras: genellikle bir katın ya da çatının üstündeki açık döşeme. Zemindeki geniş verandaya da teras denir.
- Sundurma: verandanın ya da kapının önünü yağmurdan koruyan, duvara tutturulmuş ya da dikmelere oturan hafif çatı.
Kısacası veranda zeminde durur, balkon havadadır; sundurma ise bunların üstüdür.
Veranda hangi kotta olmalı?
Veranda kapıdan çıkınca eşik olmadan devam etsin istenir; bu yüzden üst yüzü zemin kat döşemesiyle aynı kottadır. Bina su basmanın (zemin katın araziden yüksekliği) üstündeyse veranda da o yükseklikte durur ve bahçeye basamak ya da rampayla iner.
Aşağıdaki örnekte su basman 60 cm: veranda ±0'da, arazi −60'ta. Aradaki farkı dört basamak ya da bir rampa karşılar.
Veranda ölçüleri: derinlik ve genişlik
Verandanın derinliği, üstüne ne koyacağına göre seçilir. Yönetmelikte bir “veranda derinliği” yoktur; ölçüyü eşyadan ve geçişten çıkarmak en sağlıklısı.
Örnek planda veranda 6,20 × 2,50 m, yani 15,50 m². Duvar dibine 1,60 × 1,60 m'lik bir bahçe takımı konunca önünde 90 cm geçiş kalıyor; kapıdan basamağa rahatça yürünüyor. Masayı duvardan biraz uzaklaştırmak istersen geçiş daralır; o zaman derinliği artırmak gerekir.
Veranda giriş basamağı kaç tane olmalı?
Basamak sayısını su basman belirler. Türkiye'de Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği bina merdivenleri için şunu ister (madde 31/2):
- Rıht (basamak yüksekliği) asansörsüz binada en çok 16 cm, asansörlü binada en çok 18 cm.
- Basamak genişliği en az 27 cm.
- 2 × rıht + basamak = 60–64 cm.
Yönetmelik bunu bina merdiveni için yazar; giriş basamaklarında da aynı ölçüleri kullanmak hem rahat hem güvenlidir. Hesap basit: su basmanı 16'ya böl, yukarı yuvarla; bu rıht sayısıdır. Basamak sayısı bir eksiğidir, çünkü en üstteki basamak verandanın kendisidir.
| Su basman | Rıht | Basamak (30 cm) | 2 × rıht + basamak |
|---|---|---|---|
| 30 cm | 2 × 15 cm | 1 · 30 cm | 60 cm |
| 45 cm | 3 × 15 cm | 2 · 60 cm | 60 cm |
| 60 cm | 4 × 15 cm | 3 · 90 cm | 60 cm |
| 90 cm | 6 × 15 cm | 5 · 150 cm | 60 cm |
Basamaklar verandanın önünden (düz), üç kenarından ya da duvar boyunca yandan inebilir. Yandan inen basamak dar bahçede yer kazandırır; üç yandan basamak verandayı bahçeye her yönden açar.
Veranda korkuluğu ne zaman gerekir?
Korkuluk, verandanın kenarından düşme yüksekliğine bağlıdır. Ülkelerin kuralları şöyle:
| Ülke | Ne zaman | Yükseklik | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Almanya | 1 m'den fazla düşmede (Bavyera'da 0,50 m) | en az 90 cm | MBO § 38 · BayBO Art. 36 |
| İngiltere | 600 mm'den fazla düşmede | merdiven, sahanlık, rampa 900 mm | Approved Document K |
| ABD | 30 in (≈ 76 cm) fazla yükseklikte | sundurma (porch) dahil en az 36 in (≈ 91 cm) | IRC R312 |
| Türkiye | teras ve sahanlığın boş kenarı, birden fazla basamaklı açık merdiven, 0,50 m'den yüksek bahçe | döşemeden en az 110 cm | PAİY madde 38 |
Türkiye'de yönetmelik “veranda” kelimesini ayrıca kullanmaz; verandanın teras sayılıp sayılmadığını ve alçak bir verandada korkuluğun gerekip gerekmediğini belediyeye sormak en sağlamı. Giriş basamağının önünde korkuluk olmaz; korkuluk basamağın iki yanında devam eder.
Engelsiz giriş: verandaya rampa
Basamak yerine rampa, verandayı tekerlekli sandalye, bebek arabası ve yük için de kullanılır yapar. Türkiye'de yeni yapılarda rampanın en büyük eğimi yükseltiye göre değişir (madde 30/12):
- 15 cm'ye kadar %8, 16–50 cm %7, 51–100 cm %6, 100 cm üstü %5.
- Net genişlik en az 100 cm; başta, sonda, dönüşlerde ve 9 m'den uzun rampada her 9 m'de en az 150 × 150 cm düz sahanlık (Erişilebilirlik Kılavuzu).
- İki yanda 90 ve 70 cm yüksekliğinde küpeşte (madde 30/13).
Örnekteki 60 cm su basman için eğim en çok %6: rampanın yatay boyu 10 m eder. 9 m sınırı yüzünden iki kola bölünür (5 + 5 m) ve araya 150 cm sahanlık girer. Bu, dört basamağın 90 cm'lik yerine göre çok daha uzun; o yüzden rampa çoğu zaman verandanın yanından, bina boyunca ya da L ve U biçiminde dönerek çizilir.
Sundurma mı, üst kat mı?
Verandanın üstü üç biçimde çözülür:
- Açık: en sade hali; güneş ve yağmur doğrudan gelir.
- Sundurma: düz ya da eğimli hafif çatı. Eğimli sundurma duvara tutturulur, açık kenara doğru alçalır ve dikmelere oturur; yağmuru verandanın dışına atar.
- Üst kat: üst kattaki oda verandanın üstüne taşarsa veranda kendiliğinden örtülür. Taşan kısmın yükünü dikme ya da kolon taşır; bunu statik projede çözmek gerekir.
Nodaform'da veranda çizmek
Nodaform'da verandayı Kabuk adımındaki Veranda aracıyla çizersin (Plus): zemin kattaki bir odanın dış duvarına tıkla, veranda o duvardan dışa doğru su basman yüksekliğinde çıkar. Zemin (ahşap deck, doğal taş, seramik, beton), korkuluk (ahşap, metal, cam ya da yok) ve üstü (açık, düz sundurma, eğimli sundurma, yalnız dikme) sağ panelde seçilir.
Girişi Giriş aracıyla verandanın kenarına ya da dış kapıya koyarsın: düz basamak ve rampa bütün paketlerde, üç yandan ve yandan basamak Plus'ta. Basamak sayısı su basmandan gelir ve rıht 16 cm'yi geçmez; korkuluk basamağın önünde kendiliğinden açılır. Veranda net alana girmez, plan özetinde ayrı satırda yazar; 3D'de, kesitte, görünüşte, DXF ve IFC çıktısında görünür. Editör bu yazıdaki yerel kuralları denetlemez; korkuluğu ve ölçüleri yerel kurala göre sen seç.
Bu yazıdaki kurallar daha önce resmî metinlerden kontrol ettiğimiz kaynak notlarından alındı (korkuluk 1 Kasım 2026, erişilebilirlik 28 Ekim 2026). Verandanın emsale ya da taban alanına sayılıp sayılmadığı, sundurmanın izni ve korkuluğun gerekip gerekmediği plan notuna ve belediyeye göre değişebilir; yaptırmadan önce imar durumuna ve belediyeye danış.