Pafta nasıl hazırlanır? Ölçek, antet ve düzen

Pafta nedir?

Pafta, çizimlerin yazdırılmaya hazır hâlidir: belli bir kağıt boyutunda, çerçevesi, anteti ve ölçeği olan bir sayfa. Bir paftada tek bir kat planı olabileceği gibi kesit, görünüş, 3D görünüm ve oda listesi de yan yana durabilir. Birden çok pafta bir araya gelince pafta seti olur: zemin kat planı, üst kat planı, kesitler, görünüşler…

Pafta kağıt boyutları: A4’ten A0’a

Paftalar ISO 216’daki A serisi kağıtlara çizilir. Her boyut bir öncekinin iki katıdır; A3 iki A4, A1 dört A3 eder.

Boyutu seçerken çizimin seçtiğin ölçekte kağıda sığıp sığmadığına bak. Kenar boşluğunu ve anteti de hesaba kat; kullanılabilir alan kağıdın kendisinden küçüktür.

Pafta ölçeği nasıl seçilir?

Ölçek, kağıttaki 1 birimin gerçekte kaç birim olduğunu söyler. 1:100’de kağıttaki 1 cm gerçekte 1 m’dir. Yaygın kullanımlar şöyle:

• 1:50: ayrıntılı kat planı, banyo ve mutfak yerleşimi, ölçülerin rahat okunması gereken çizimler.
• 1:100: bir dairenin ya da evin genel planı, kesit ve görünüşler.
• 1:200: büyük yapıların planı, aynı paftaya sığması gereken küçük kesit ve görünüşler.
• 1:500: parsel ve çevresini gösteren vaziyet planı.

Hesap basittir: kağıttaki ölçü (mm) = gerçek ölçü (m) × 1000 ÷ ölçek. 12 m genişliğindeki bir ev 1:100’de 120 mm, 1:50’de 240 mm yer kaplar. A3 yatay kağıt 420 mm’dir; 10 mm kenar boşluğuyla kullanılabilir genişlik 400 mm kalır. Yani bu ev 1:50’de A3’e tek başına sığar, ama yanına bir kesit koymak istersen 1:100’e inmen ya da A2’ye geçmen gerekir.

Nodaform’da paftanın ölçeğini 1:20, 1:50, 1:100, 1:200 ve 1:500 arasından seçebilir ya da “kağıda sığdır” diyebilirsin. Seçtiğin ölçekte plan kutuya sığmıyorsa editör uyarır ve sığacak ölçeği önerir. Her kutunun ayrıca kendi ölçeği olabilir: plan 1:50, kesit 1:100 gibi.

Antet nedir, neler yazılır?

Antet, paftanın kimliğidir; genellikle sağ altta ya da altta bir şerit olarak durur. Paftayı eline alan kişi neye baktığını antetten anlar. Yaygın olarak şunlar yazılır:

• Proje adı ve paftanın adı (ör. “Zemin kat planı”)
• Ölçek ve tarih
• Pafta numarası ve setteki toplam pafta sayısı (ör. A-01 / 05)
• Çizen, kontrol eden ve revizyon harfi
• Firma ya da okul adı, logo

Nodaform’da üç antet düzeni var: alt şerit, tek satır ince antet ve sağ sütun. Satırları ekleyip silebilir, yerlerini değiştirebilir, logo, yazı tipi ve çerçeve kalınlığı seçebilirsin; beğendiğin anteti şablon olarak kaydedip başka projelerde de kullanırsın (antet düzenleme Plus). Ölçek ve tarih gibi bilgileri antet kendisi doldurur.

Pafta düzeni: plan, kesit ve görünüşü yerleştirmek

Bir paftada her görünüm bir kutudur. İyi bir düzen için birkaç kural:

• En önemli çizim en büyük kutuda. Kat planı paftanın çoğunu alır; kesit ve görünüşler yanında.
• Hizala. Kutuların kenarları birbirine hizalı olunca pafta derli toplu görünür. Kesit, planla aynı ölçekteyse yan yana durunca kotlar ve duvarlar okunur.
• Her kutunun başlığı ve ölçeği olsun. “A–A kesiti · 1:100” gibi; aynı paftada farklı ölçekler varsa bu şart.
• Kuzey oku ve ölçek çubuğu. Kuzey oku planın yönünü, ölçek çubuğu küçültülmüş baskıda bile doğru ölçüyü gösterir.
• Boşluk bırak. Kutular üst üste binmesin; antetle çizim arasında nefes payı kalsın.

Nodaform’da Pafta Editörü tam ekran açılır. Soldaki paletten bir görünümü paftaya sürükleyip bırakır ya da tıklarsın; kutuyu tutup taşır, kenarından ve köşesinden boyutlandırırsın. Taşırken kenarlar diğer kutulara ve paftanın ortasına hizalanır, hizalanan çizgi görünür. Oklar kutuyu 1 mm, Shift ile 5 mm taşır; Ctrl+Z ile geri alırsın. Bir paftada en çok 12 kutu olabilir.

Kutular paketine göre açılır: kat planı, oda listesi, alan özeti, proje başlığı ve not herkese açık; kesit, görünüş, 3D, tesisat planı ve tabloları Plus; tahliye planı ve metraj özeti Pro; voltaj özeti Ultimate.

Pafta seti ve pafta numarası

Birden çok pafta varsa her birine numara ver ve antete setin toplam sayısını yaz: A-01 / 05, A-02 / 05… Böylece eksik pafta hemen fark edilir. Yaygın uygulamada önek, paftanın hangi işe ait olduğunu gösterir: mimari için A, statik için S, elektrik için E gibi.

Nodaform’da pafta numarasına en çok 6 karakterlik önek verebilir, paftaların sırasını oklarla değiştirebilirsin; numaralar ve antetteki “01 / 05” kendiliğinden güncellenir. Ücretsiz pakette proje başına 3, Plus’ta 10 pafta, Pro ve Ultimate’te sınır yok. Örnek çalışmamızdaki dubleks 10 paftalık bir set: kat planları, elektrik tesisatı, kesitler, görünüşler, taşıyıcı sistem, sunum ve tahliye planları.

Jüri paftası nasıl hazırlanır?

Mimarlık öğrencilerinin jüriye getirdiği pafta genelde A1’dir ve projeyi tek sayfada anlatır: başlık, kat planları, en az bir kesit, görünüşler, bir 3D görünüm ve kısa bir açıklama. Planlar aynı ölçekte olunca katları karşılaştırmak kolaylaşır.

Nodaform’daki Jüri paftası yerleşimi bunu tek tıkla kurar: A1 yatay, 1:100, ince antet; iki katlı projede iki plan aynı ölçekte yan yana, kesit (yoksa batı görünüşü), güney ve doğu görünüşleri, bütün katların 3D görünümü, oda listesi ve not kutusu. Sonra kutuları istediğin gibi taşıyıp değiştirebilirsin.

Ölçeği bozmadan PDF çıktısı almak

Paftanın asıl amacı doğru ölçekte basılmaktır. Bunun için:

• Vektörel PDF kullan. Çizgiler büyütünce bulanıklaşmaz, metinler keskin kalır. Nodaform’da PDF pafta Plus’ta; bütün paftaları tek PDF dosyası olarak almak Pro’da.
• Yazdırırken “Gerçek boyut” ya da “%100” seç. “Sayfaya sığdır” seçilirse yazıcı paftayı biraz küçültür ve 1:100 artık 1:100 olmaz. Ölçek çubuğu bu durumda bile doğru ölçüyü gösterir.
• Kağıt boyutu PDF’le aynı olsun. A1 paftayı A3’e basarsan çizim yarı boyuta iner, 1:100 1:200 olur; o durumda antetteki ölçeğe değil ölçek çubuğuna güven.
• CAD’de devam edeceksen DXF al. Pafta DXF’i milimetre biriminde gelir (Pro).

PNG çıktısı ücretsiz pakette 150 dpi ve Nodaform imzalı, Plus’ta 300 dpi ve imzasız; dosyanın içine çözünürlük bilgisi yazılır, %100 yazdırınca ölçek doğru çıkar.

Pafta kontrol listesi

• Kağıt boyutu ve ölçek çizime uygun, çizim kutusuna sığıyor
• Antette proje adı, pafta adı, ölçek, tarih ve pafta numarası var
• Her kutunun başlığı ve ölçeği yazılı
• Kuzey oku ve ölçek çubuğu planda
• Kutular hizalı, üst üste binmiyor
• Pafta numaraları sırayla, toplam sayı doğru
• PDF “Gerçek boyut / %100” ile yazdırılıyor

Bu yazıdaki planlar ve ölçüler yerleşim fikri içindir. Ruhsat, statik ya da uygulama projesi için lisanslı bir mimar ve mühendisin projesi ve onayı gerekir; yönetmelik ayrıntıları için belediyene danış.