Temel ölçüler
Mutfak dolapları ve tezgâhları için Avrupa’da EN 1116 standardı kullanılır. Tezgâh yüksekliği için 85, 90 ve 95 cm seçenekleri verir; tezgâh derinliği en az 60 cm’dir. Tezgâh ile üst dolabın altı arasında en az 45 cm kalmalıdır.
| Ölçü | Değer | Kaynak |
|---|---|---|
| Tezgâh yüksekliği | 85 / 90 / 95 cm | EN 1116 |
| Tezgâh derinliği | en az 60 cm | EN 1116 |
| Tezgâh ile üst dolap arası | en az 45 cm | EN 1116 |
| Çalışma alanı genişliği (tek kişi) | en az 107 cm | NKBA |
| Çalışma alanı genişliği (birden çok kişi) | en az 122 cm | NKBA |
| Yalnız geçilen yol | en az 91 cm | NKBA |
NKBA, Kuzey Amerika’daki mutfak ve banyo tasarımcıları birliğidir; planlama kılavuzu dünyada en çok başvurulan kaynaklardan biridir. Yönetmeliğimiz mutfak için yalnız en küçük alanı (3,3 m²) ve en kısa kenarı (1,50 m) belirler.
Çalışma üçgeni
Buzdolabı, evye ve ocak mutfağın üç ana noktasıdır. NKBA’ya göre bu üç noktayı birleştiren üçgenin her kenarı 1,2 ile 2,7 m arasında olmalı, toplamı 7,9 m’yi geçmemelidir. Kenarlar çok kısaysa tezgâhta çalışacak yer kalmaz; çok uzunsa mutfakta gereğinden fazla yürürsün. Aşağıdaki dört planda ölçüyü cihazların ön yüzünün ortasından aldık; hepsi bu aralıkta.
Tek sıra mutfak
Dar ve uzun mutfaklar için uygundur. Üç nokta aynı çizgide olduğu için “üçgen” bir doğruya döner: örnekte buzdolabı–evye 1,35 m, evye–ocak 1,34 m, buzdolabı–ocak 2,69 m. Ocak ile buzdolabını yan yana koyma; aralarında tezgâh kalsın.
L mutfak
En esnek yerleşimdir. İki kol bir köşede birleşir, ortası boş kalır; küçük bir masa da sığabilir. Köşedeki tezgâhın altı zor kullanılır; buraya köşe dolabı ya da döner raf düşün.
U mutfak
En çok tezgâh ve dolap U mutfakta olur. Karşılıklı iki kolun arası NKBA’nın 107 cm’sinin altına düşmemeli; yoksa dolap kapakları ve çekmeceler aynı anda açılmaz.
Paralel (koridor) mutfak
İki karşılıklı duvarı kullanır. Evyeyi bir yana, ocağı öbür yana koymak çalışmayı kolaylaştırır. Mutfaktan geçiş yolu da geçiyorsa aralığı 1,20 m’den aşağı düşürme.
Kontrol listesi
- Tezgâh derinliği 60 cm, yüksekliği boyuna uygun
- Ocak köşeye sıkışmamış, iki yanında tezgâh var
- Buzdolabı kapağı açılınca geçişi kapatmıyor
- Karşılıklı tezgâhlar arası en az 107 cm
- Çalışma üçgeninin kenarları 1,2–2,7 m
- Kapı kanadı dolap ya da cihaza çarpmıyor
Bu yazıdaki planlar ve ölçüler yerleşim fikri içindir. Ruhsat, statik ya da uygulama projesi için lisanslı bir mimar ve mühendisin projesi ve onayı gerekir; yönetmelik ayrıntıları için belediyene danış.