Kesit nedir?
Kat planı, binayı yaklaşık pencere yüksekliğinden yatay olarak kesip yukarıdan bakmaktır. Kesit aynı işi dikine yapar: binayı düşey bir düzlemle ikiye ayırır ve kesilen yüze yandan bakarsın.
Plan sana odaların genişliğini ve derinliğini söyler. Kesit ise yükseklikleri anlatır: döşemenin kalınlığını, tavanın nerede olduğunu, pencerenin yerden ne kadar yukarıda başladığını, kapının üstünde ne kadar duvar kaldığını, merdivenin bir kattan ötekine nasıl çıktığını.
Plandaki A–A çizgisi
Kesitin nereden alındığı planda bir çizgiyle gösterilir: uzun ve kısa çizgilerin sırayla geldiği zincir çizgi. Uçlarındaki harfler (A–A, B–B) kesitin adıdır; paftada aynı harfle yazılmış “A–A kesiti” başlığını ararsın.
Uçlardaki oklar bakış yönünü gösterir. Aşağıdaki çizimde oklar yukarıyı gösteriyor: kesit çizgisinin üstünde kalan duvara, yani pencerelerin olduğu duvara bakıyoruz. Okların gösterdiği taraftaki her şey kesitte görünür; arkada kalan taraf çizilmez.
Planı ve kesiti yan yana okumanın en kolay yolu budur: plandaki bir duvarın kesitte nereye düştüğünü bulmak için aşağı doğru düz bir çizgi çekersin. Kesit çizgisi bazen önemli yerlerden geçmek için kırılır, ama okuma kuralı aynıdır: çizginin geçtiği her yer kesilir.
Kalın çizgi, ince çizgi
Kesiti okumanın anahtarı iki tür çizgiyi ayırmaktır:
- Kesilen elemanlar, yani bıçağın geçtiği duvar, döşeme, kolon ve kiriş, kalın çizilir; çoğu zaman içleri doldurulur ya da taranır. Mimarlar buna poşe der.
- Görünen elemanlar, yani kesitin ötesinde kalıp karşıdan görülen duvar, kapı, pencere ve mobilya, ince çizilir.
Örnekte sol ve sağ dış duvar, iç duvardaki kapının üstü ve iki döşeme kesildiği için dolu. Arka duvardaki iki pencere ise kesilmedi; karşıdan görüldüğü için ince çizgiyle duruyor. Bu ayrım derinliği okumanı sağlar: kalın olan bıçağın geçtiği yerdir, ince olan arkadadır.
Kat yüksekliği ve net yükseklik
Kesitte iki yükseklik sık karıştırılır:
- Kat yüksekliği: bir döşemenin üstünden bir sonraki döşemenin üstüne kadar olan mesafe. Örnekte 2,80 m.
- Net yükseklik: zeminden tavana kadar olan boşluk, yani odada gerçekten kullandığın yükseklik. Kat yüksekliğinden döşeme kalınlığı çıkar: 2,80 − 0,20 = 2,60 m.
Asma tavan, kalın bir şap ya da yer kaplaması net yüksekliği biraz daha azaltır. Yüksek dolap, ranza ya da sarkıt aydınlatma seçerken bakman gereken sayı net yüksekliktir.
Kapı ve pencere kesitte
Kesit bir kapının ya da pencerenin içinden geçiyorsa duvar o noktada açıktır. Burada üç şeye bakarsın:
- Lento: kapı ya da pencere boşluğunun üstünde kalan duvar parçası. Kesitte boşluğun üstünde dolu bir parça olarak görünür. Örnekte 2,10 m yüksekliğindeki kapının üstünde tavana kadar 50 cm kalıyor.
- Denizlik: pencerenin altında kalan duvarın yüksekliği, yani pencerenin yerden ne kadar yukarıda başladığı. Örnekte 90 cm. Bu yükseklik pencerenin önüne koyacağın çalışma masasını, kanepeyi ya da peteği doğrudan etkiler.
- Cam: pencere boşluğunun ortasında ince çizgilerle gösterilir.
Kotlar: ±0,00 ve +2,80
Kesitin kenarındaki küçük üçgenli sayılar kottur: bir yüzeyin, seçilen bir başlangıç noktasına göre yüksekliği.
- ±0,00 genellikle giriş katının bitmiş döşeme yüzeyidir; diğer bütün yükseklikler buna göre verilir.
- +2,80 bir üst katın döşeme yüzeyidir. Eksi kotlar başlangıcın altında kalan yerleri gösterir, örneğin bodrum katı.
Kotlar metre cinsinden ve iki ondalıkla yazılır. Katlı bir binada her katın kotunu art arda okuyarak kat yüksekliklerini bulursun: +2,80 ile +5,60 arasındaki fark ikinci katın kat yüksekliğidir.
Kesit nereden alınır?
Kesit çizgisini rastgele değil, en çok bilgi veren yerden geçirirsin:
- Merdivenden: basamakların, sahanlığın ve üst kattaki merdiven boşluğunun ilişkisi en iyi kesitte görünür.
- Pencere ve kapılardan: lento ve denizlik yükseklikleri ancak boşluğun içinden geçen kesitte okunur.
- Farklı yüksekliklerden: galeri, asma kat, eğimli tavan ya da farklı kotta zeminler varsa kesit onların içinden geçmeli.
- Islak hacimlerden: mutfak ve banyoda tezgâh, tesisat ve tavan ilişkisini görmek için.
Çoğu projede birbirine dik en az iki kesit bulunur: binanın kısa yönünde alınan en kesit ve uzun yönünde alınan boy kesit.
Plan, kesit ve görünüş
- Plan: yatay kesit, yukarıdan bakış. Genişlik ve derinliği gösterir.
- Kesit: düşey kesit, binanın içinden bakış. Yükseklikleri ve katların ilişkisini gösterir.
- Görünüş: binaya dışarıdan, hiçbir şeyi kesmeden bakış. Cepheyi ve pencere düzenini gösterir.
Kesit ile görünüşün farkı bıçaktır: kesitte binayı ikiye ayırıp içine bakarsın, görünüşte dışarıdan bakarsın.
Nodaform’da kesit almak
Nodaform’da kesit, çizdiğin plandan kendiliğinden üretilir; ayrıca çizmen gerekmez.
- Editörde Kabuk adımında Kesit aracını seç (kısayol X).
- Planda kesit çizgisinin başına ve sonuna tıkla. Shift basılıyken çizgi yatay ya da dikey olur.
- Oklar bakış yönünü gösterir; sağ paneldeki Bakış yönünü çevir düğmesiyle tersine çevirebilirsin.
- Sağ panelde kesitin önizlemesine bak; Paftaya ekle ile kesit paftaya ölçekli bir kutu olarak gelir.
Kesit bütün katları keser. Kesilen duvar, döşeme, kolon, kiriş ve balkon dolu; kapı boşluğu ve lento, pencerede denizlik ve cam; arka duvardaki kapı ve pencereler; merdiven basamakları ve üst kattaki merdiven boşluğu; kotlar, kat yüksekliği zinciri ve toplam genişlik çizilir. Yükseklikler projedeki değerlerden gelir (varsayılan kat yüksekliği 2,80 m, döşeme 20 cm) ve 3D görünümle aynıdır. Planda olmayan temel ve çatı parapeti çizilmez.
Okurken kontrol listesi
- Plandaki kesit çizgisini ve harfini bul (A–A, B–B)
- Okların hangi yöne baktığına bak
- Kalın çizgileri (kesilen) ince çizgilerden (görünen) ayır
- Kat yüksekliğini ve net yüksekliği ayrı oku
- Kapı ve pencerelerde lento ve denizlik yüksekliğine bak
- Kotları ±0,00’dan başlayarak takip et
Nodaform’da alınan kesit bir konsept çizimdir. Ruhsat, statik ya da uygulama projesi için lisanslı bir mimar ve mühendisin onayı gerekir.