Türkiye’de bahçe duvarı kaç metre olabilir?
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (madde 43) bahçe duvarını iki yere ayırır:
- Yol tarafı: binanın yola bakan cephe hattının önünde dolu duvar en çok 0,50 m. Yükseklik kaldırımın üst kotundan ölçülür; yoldan yüksek ve kendi zemininden kotlandırılan binada parselin yol sınırındaki zeminden.
- Yan ve arka sınır: yol cepheleri gerisinde dolu duvar en çok 1,50 m.
- Parmaklık: duvarların üstüne yüksekliği 1,00 m’yi aşmayan parmaklık yapılabilir.
Yönetmelik toplam bir rakam yazmaz; dolu kısım ve parmaklık ayrı ayrı sınırlanır. İkisi birlikte düşünülürse yol tarafında toplam 1,50 m, arkada 2,50 m eder.
Eğimli arsada bahçe duvarı
Yol eğimliyse bahçe duvarı tek yükseklikte uzayıp gitmez. Duvarın üst kotu kaldırımdan en çok 1,50 m yükseldiği yerlerde duvar üstten kademelendirilir; çok eğimli ve tehlikeli yerlerde duvarın biçimini idare (belediye) belirler (madde 43/2).
Bahçe ile yol arasında kot farkı varsa
Bahçe yoldan ya da komşu parselden 0,50 m’den fazla yüksek ya da alçaksa düşme kenarı oluşur. Bahçe duvarı 1,10 m’den alçaksa bahçe döşemesinden en az 1,10 m’ye kadar korkuluk gerekir (madde 38/1).
Plan notu ve belediye
Bahçe duvarı maddesi, yönetmeliğin planla ve belediye yönetmeliğiyle değiştirilebilen bölümündedir (madde 69/2). Yani uygulama imar planının notu ya da büyükşehir veya il belediyesinin imar yönetmeliği farklı bir yükseklik getirebilir; plan notu belediye yönetmeliğinden de önce gelir (madde 69/3). Duvarı yaptırmadan önce parselin imar durumuna bakmak ve belediyeye sormak en sağlam yoldur.
Okul, hastane, ibadet yeri, elçilik, cezaevi gibi özel yapılar ve sanayi bölgelerindeki parseller bu yükseklik kuralına bağlı değildir (madde 43/3). Çevre düzenlemesi için yapılan bahçe duvarı taban alanına sayılmaz (madde 20/8).
Almanya’da duvar ve çit
Almanya’da her eyaletin kendi bina yönetmeliği vardır. Örnek yönetmelik (MBO § 61) duvar ve çitleri 2 m’ye kadar izinsiz yapılabilir sayar; yerleşim alanı dışındaki (Außenbereich) parseller bunun dışındadır. Bavyera aynı sınırı kullanır (BayBO Art. 57); Baden-Württemberg’de yerleşim alanı içindeki çit, yüksekliği ne olursa olsun izinsiz yapılabilir (LBO Ek Nr. 7); istinat duvarı 2 m’ye kadar izinsizdir.
“İzinsiz” her yüksekliğin serbest olduğu anlamına gelmez: belediyenin imar planı (Bebauungsplan) ya da yerel tüzüğü çit yüksekliğini sınırlayabilir, komşu hukuku da ayrıca kural koyar. 2 m’ye kadar kapalı bir çit ise komşu sınırında çekme mesafesi istemez (MBO § 6).
İngiltere’de duvar, çit ve kapı
İngiltere’de bahçe duvarı, çit ve kapı belli bir yüksekliğe kadar planlama izni gerektirmez (permitted development, GPDO 2015 Part 2 Class A): araç trafiği olan bir yola bitişikse 1 m, başka her yerde 2 m. Mevcut bir duvar yenilenirken eski yüksekliği ya da bu sınır, hangisi büyükse, aşılmaz. Tescilli bir yapının (listed building) avlusunda bu hak yoktur; koruma alanlarında da ek kısıtlar olabilir.
ABD’de çit yüksekliği
ABD’de ulusal bir kural yoktur; çit ve duvar yüksekliğini şehrin imar kuralı (zoning code) belirler. İki örnek:
- Denver: sokağa bakan cephenin önünde en çok 4 ft (yaklaşık 1,22 m), cephe hizasında ve gerisinde 6 ft (yaklaşık 1,83 m).
- San Diego: ön bahçede dolu çit sınırda 3 ft (yaklaşık 0,91 m); açık ya da karma çit 6 ft; yan ve arka bahçede 9 ft’e kadar, ancak 6 ft’in üstü açık olmalı. 7 ft ve daha yüksek çit için yapı izni gerekir.
Başka bir şehirde rakamlar farklıdır; kendi şehrinin imar kuralına bak.
Ülkelere göre bahçe duvarı yüksekliği
| Kural | Almanya | İngiltere | ABD (örnek) | Türkiye |
|---|---|---|---|---|
| Yol tarafı | 2 m’ye kadar izinsiz | 1 m’ye kadar izinsiz | Denver 1,22 m · San Diego dolu 0,91 m | dolu 0,50 m + parmaklık 1,00 m |
| Yan ve arka | 2 m’ye kadar izinsiz | 2 m’ye kadar izinsiz | Denver 1,83 m · San Diego 2,74 m (1,83 m üstü açık) | dolu 1,50 m + parmaklık 1,00 m |
| Kaynak | MBO § 61; eyalet yönetmelikleri | GPDO 2015 Part 2 Class A | şehrin imar kuralı | PAİY madde 43 |
| Yerel fark | imar planı, tüzük, komşu hukuku | tescilli yapı, koruma alanı | her şehir ayrı | plan notu, belediye yönetmeliği |
Ülkelerin kuralları farklı ama ortak bir desen var: yol ve ön bahçe tarafında alçak, görüşü kapatmayan bir sınır; yan ve arka sınırda daha yüksek bir duvar; dolu kısmın üstünde açık parmaklık ya da çit. Bu bir gözlem, kural değil.
Nodaform’da bahçe duvarı çizmek
Nodaform’da bahçe duvarını Dış Alan adımında (Plus) çizersin: noktadan noktaya, uzunluğu yazarak; duvar parselin köşelerine, kenarlarına ve öbür bahçe duvarlarının uçlarına yapışır. Malzeme (beton, ahşap ya da beton + demir korkuluk), yükseklik ve kalınlık senin; babaların üstüne lamba, duvara aplik ya da LED şerit koyabilirsin. Yaya kapısı, sürgülü araç kapısı ve dört tür garaj kapısını duvara tıklayarak eklersin.
Duvar 3D’de, DXF ve IFC çıktısında görünür; kesitte ve görünüşte isteğe bağlı gösterilir. Yüksekliği sen yazarsın: editör bu yazıdaki kuralları denetlemez, yerel kurala göre yüksekliği kendin seç.
Bu yazıdaki kurallar 6 Kasım 2026’da kontrol edilen resmî metinlerden alındı. Türkiye’de plan notu ve belediye imar yönetmeliği, Almanya’da eyalet yönetmeliği ve belediye planı, ABD’de şehrin imar kuralı farklı yükseklik getirebilir. Duvarı yaptırmadan önce imar durumuna ve belediyeye danış.