Waar is een balustrade verplicht?
In Turkije maakt de bestemmingsverordening voor geplande gebieden (Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, artikel 38) een balustrade verplicht op deze plekken: balkons, terrassen en vides, de vrije randen van bordessen, open trappen en hellingbanen met meer dan één trede, de bovenkant van keermuren, tuinen die meer dan 0,50 m lager of hoger liggen, en ramen met een vensterbank lager dan 0,90 m boven de vloer.
In de andere landen hangt de regel af van de valhoogte. De Duitse modelbouwverordening (MBO § 38) eist een balustrade waar je meer dan 1 m kunt vallen; in Beieren ligt die grens op 0,50 m. In Engeland is een balustrade nodig in woningen waar de valhoogte meer dan 60 cm is (Approved Document K), in de VS als het looppad meer dan 30 inch (ongeveer 76 cm) boven de grond eronder ligt (IRC R312.1.1).
Hoe hoog is een balkonbalustrade?
- Turkije: minstens 110 cm boven het vloerpeil; hetzelfde voor balkon, terras en vide (artikel 38/1).
- Duitsland: minstens 90 cm bij een valhoogte van 1–12 m, minstens 110 cm bij meer dan 12 m (MBO § 38/4).
- Engeland: 110 cm bij buitenbalkons en dakranden; 90 cm bij trappen, bordessen en vloerranden binnen (Approved Document K, Diagram 3.1).
- VS: in woonhuizen minstens 36 inch op balkons en bordessen (ongeveer 91 cm, IRC R312.1.2); in appartementsgebouwen en niet-woongebouwen 42 inch (ongeveer 107 cm, IBC 1015.3).
De hoogte wordt gemeten vanaf de afgewerkte vloer. Leg je later een dikke vloerafwerking of een houten vlonder op het balkon, dan wordt de balustrade evenveel lager. Een bloembak, bankje of buitenunit van de airco onder aan de balustrade wordt voor een kind ook een opstapje; het is veiliger om die niet tegen de balustrade te zetten.
Ruimte tussen de spijlen: de 10 cm-regel
Naast de hoogte van de balustrade zijn ook de openingen belangrijk; een klein kind mag niet tussen de spijlen door kunnen. In Turkije mogen de openingen in een balustrade, ook bij doorbuiging onder belasting, hoogstens een doorgang van 10 cm doorsnede toelaten (artikel 38/4). Een balustrade wordt gemaakt van materiaal dat niet breekt of bij breuk niet uiteenvalt, en draagt belastingen, ook de stoot van een persoon die ertegenaan valt (artikel 38/3).
In Engeland mag in gebouwen die kinderen jonger dan vijf jaar kunnen gebruiken geen bol van 100 mm door de balustrade passen, en moeten horizontale spijlen die het klimmen voor kinderen makkelijker maken worden vermeden. In de VS is het 4 inch (ongeveer 10 cm), aan de open zijde van een trap 4 3/8 inch (ongeveer 11 cm). De Duitse modelverordening noemt geen maat voor de openingen; Beieren eist dat een balustrade het voor kleine kinderen niet makkelijker maakt om te klimmen of erdoorheen te kruipen, maar die regel geldt niet binnen woonhuizen en appartementen.
Raam en Frans balkon
Een raam dat tot de vloer loopt of een lage vensterbank heeft, is ook een valrand. In Turkije is bij een raam met een vensterbank lager dan 90 cm boven de vloer een balustrade tot minstens 110 cm boven de vloer nodig (artikel 38/1). In Duitsland is de borstwering van een raam minstens 80 cm bij een valhoogte tot 12 m en minstens 90 cm daarboven; is de borstwering lager, dan kan die worden aangevuld met een balustrade ervoor (MBO § 38/3). In Engeland wordt een te openen raam beveiligd als de opening lager dan 80 cm boven de vloer ligt. In de VS kan een raam met een vensterbank die binnen lager dan 24 inch (ongeveer 61 cm) en buiten hoger dan 72 inch (ongeveer 183 cm) boven het maaiveld ligt, óf maar zo ver open dat een bol van 4 inch er niet door past, óf wordt het beveiligd met een valbeveiliging. Voor vensterbankhoogtes kun je het artikel deur- en raammaten lezen.
Dakterras en dakopstand
In Turkije is aan de rand van een dakterras dat in gebruik is een dakopstand of balustrade van 110 cm verplicht (artikel 40/6); de 110 cm van de balustrade of dakopstand van een open terras op de bovenste verdieping telt niet mee voor de bouwhoogte (artikel 38/2). In Duitsland is een balustrade nodig op daken waar mensen zich ophouden, al is het maar kort, in Engeland aan dakranden; in Engeland is die 110 cm hoog.
Trapbalustrade en leuning
In Turkije zijn balustrade en leuning aan beide kanten van een trap verplicht (artikel 31/1-ç); de verordening geeft geen hoogte voor de trapleuning, en de vrije rand van een open trap vraagt volgens artikel 38 een balustrade van 110 cm. Bij hellingbanen zit de leuning op twee hoogtes: 90 cm en 70 cm, met een diameter van 32–45 mm (artikel 30/13). Dezelfde verordening begrenst ook de treden: de optrede is hoogstens 16 cm in gebouwen zonder lift en 18 cm in gebouwen met lift; 2 × optrede + aantrede = 60–64 cm, de aantrede minstens 27 cm (artikel 31/2).
In Engeland zit de leuning 90–100 cm boven de traplijn, en aan beide kanten als de trap 1 m of breder is. In de VS is bij een trap met vier of meer optredes aan minstens één kant een leuning nodig, op 34–38 inch (ongeveer 86–97 cm). De Duitse modelverordening maakt een leuning verplicht, maar noemt geen hoogte.
Hoogte van de balustrade per land
| Regel | Duitsland | Engeland | VS | Turkije |
|---|---|---|---|---|
| Wanneer verplicht | valhoogte meer dan 1 m (Beieren 0,50 m) | valhoogte meer dan 60 cm | valhoogte meer dan 76 cm | balkon, terras, vide, open trap, laag raam |
| Balkon, terras | 90; boven 12 m 110 | 110 | 91; appartement 107 | 110 |
| Binnenrand, trap | 90 | 90 | bij trappen 86 | 110 |
| Opening | niet in de modelverordening | Ø10 (kleine kinderen) | Ø10; bij trappen Ø11 | Ø10 |
| Raam | borstwering ≥ 80; boven 12 m 90 | beveiligd als de opening lager is dan 80 | vensterbank binnen lager dan 61, buiten hoger dan 183 | bij vensterbank lager dan 90: tot 110 |
| Leuning | verplicht, geen maat | 90–100 | 86–97 | aan beide kanten; bij hellingbanen 90 en 70 |
Maten in centimeters; de VS-waarden zijn de afgeronde omrekening van inches. De kolom Duitsland is de modelbouwverordening (MBO); de bouwverordeningen van de deelstaten kunnen afwijken. De kolom VS is de modelcode (IRC, IBC); staten kunnen die aanpassen.
Balustrades voor balkon en terras in Nodaform
Teken je in Nodaform een balkon (Plus), dan kies je het type balustrade: dicht, glas of metaal; de balustrade wordt in de 3D-weergave en het gevelaanzicht 110 cm hoog getekend. Kies je in 3D een daktype (Plus), dan wordt het deel van een lagere verdieping dat niet door de verdieping erboven wordt overdekt een terras, met een balustrade van 110 cm langs de open randen; die is ook in de doorsnede te zien. De dakopstand van 50 cm aan de rand van een plat dak is bedoeld voor een dak dat niet wordt gebruikt; gebruik je het dak als terras, dan eist de verordening 110 cm. Ook rond het trapgat in de vloer van de bovenverdieping wordt een balustrade getekend; de uitstapzijde blijft open. Verander je in het trappaneel de aantrede, dan zie je ook de optrede en de berekening 2 × optrede + aantrede.
De regels in dit artikel komen uit officiële teksten die op 1 november 2026 zijn gecontroleerd. In de VS kunnen staten de modelcode aanpassen, in Duitsland heeft elke deelstaat een eigen bouwverordening. Regels kunnen veranderen; raadpleeg vóór de uitvoering de actuele tekst en een bevoegde architect.