Het midden van het schilderij op ooghoogte
Voor de hoogte van een schilderij bestaat geen regelgeving, wel een gangbare praktijk van galeries en lijstenmakers: het midden van het schilderij hangt ongeveer 145–150 cm boven de vloer. Instellingen hanteren eigen regels die iets afwijken: een galerie in Australië gebruikt 150 cm voor volwassenen en 130 cm voor tentoonstellingen voor kinderen; een museum in Engeland hangt het midden van werken tussen 132 en 142 cm. In een kamer waar veel wordt gezeten iets lager hangen, en in een gang waar je langsloopt iets hoger, is ook gangbaar.
De maat in deze regel is niet de onder- of bovenkant van het schilderij, maar het midden. Als grote en kleine schilderijen op dezelfde middenhoogte hangen, ziet de muur er niet rommelig uit en leest het oog ze allemaal op één lijn.
Waar sla je de spijker? De hoogte van de haak
Het ophangkoord of de ophangring van een schilderij zit meestal niet aan de bovenkant, maar een paar centimeter lager. Daarom zit de haak hoger dan het midden van het schilderij:
Haakhoogte = middenhoogte + halve hoogte van het schilderij − afstand van het ophangpunt tot de bovenkant
Voorbeeld: bij een schilderij van 80 cm hoog zit het koord, als het strak getrokken is, 8 cm onder de bovenkant. Stel dat het midden op 145 cm moet: 145 + 40 − 8 = 177 cm. Bij een schilderij met twee ringen zitten de twee haken op dezelfde hoogte, met dezelfde afstand ertussen als tussen de ringen.
Schilderij boven bank, bed en wandtafel
- Afstand tot het meubel: de onderkant van het schilderij 18–25 cm boven de bank, het hoofdbord of de wandtafel. Sommige lijstenmakers zeggen 13–20 cm; wordt de ruimte groter dan 25 cm, dan lijkt het schilderij los van het meubel te hangen.
- Breedte: het schilderij of de groep schilderijen is ongeveer twee derde zo breed als het meubel. Bij een bank van 220 cm is dat 140–150 cm.
In het voorbeeld in de tekening werken twee regels samen: de rugleuning van de bank is 85 cm, met 20 cm ruimte erboven komt de onderkant op 105 cm; het midden van het schilderij van 80 cm hoog komt dan op 145 cm, op ooghoogte. Is het meubel laag of het schilderij heel hoog, dan kunnen de twee regels botsen; dan is de afstand tot het meubel belangrijker.
Fotowand: meerdere lijsten
Meerdere lijsten worden als één schilderij gezien: het midden van de groep op ooghoogte, de buitenlijn van de groep twee derde zo breed als het meubel. De ruimte tussen de lijsten is overal gelijk, meestal 5–8 cm. Papier op het formaat van de lijsten knippen en met tape op de muur plakken is een makkelijke manier om de indeling te zien voordat je gaten boort.
Aan een trapwand volgen de schilderijen de helling: elk schilderij hangt op dezelfde hoogte boven de trede eronder, zodat het midden van de rij evenwijdig aan de leuning loopt.
Op welke hoogte hang je een spiegel?
- Badkamerspiegel: een sanitairfabrikant (Geberit) adviseert de onderkant van de spiegel op 100–125 cm boven de vloer en de bovenkant op 200–220 cm; de bovenkant van de wastafel zit op 85–90 cm. De spiegel begint dus 10–40 cm boven de wastafel.
- Toegankelijke badkamer: zodat iedereen, zittend en staand, zichzelf kan zien: onderkant hoogstens 90 cm, bovenkant minstens 190 cm (Turkse Toegankelijkheidsrichtlijn). Meer details in het artikel maten van een aangepaste badkamer.
- Passpiegel: onderkant dicht bij de vloer, bovenkant rond 190 cm. In de VS eist de regel voor openbare gebouwen dat de onderkant van een spiegel die niet boven een wastafel hangt hoogstens 89 cm is, en beveelt hij aan dat de bovenkant minstens 188 cm is; zo zien zowel kinderen als volwassenen zichzelf.
Voor een spiegel in de woonkamer of boven een wandtafel geldt de schilderijregel: het midden op ooghoogte, 18–25 cm boven de wandtafel.
Op welke hoogte hang je een tv?
Het gemeenschappelijke advies van fabrikanten: het midden van het scherm op ooghoogte van wie zit. Samsung noemt daarvoor ongeveer 107 cm (42 inch) boven de vloer; een fabrikant van tv-beugels (Vogel’s) adviseert 100–110 cm voor een 55-inch scherm, 100–120 cm voor 65 inch en 120–140 cm voor 75–77 inch. In de slaapkamer hangt het scherm hoger, omdat je vanuit bed kijkt. Voor een scherm dat boven ooghoogte wordt gemonteerd gebruik je een kantelbare beugel; Samsung adviseert hoogstens 15° kanteling.
Planken, haken en klok
Voor handdoek- en badjashaken in de badkamer adviseert Geberit 110–120 cm. Voor planken en wandklokken bestaat geen betrouwbare maat: een plank die je elke dag gebruikt binnen handbereik, en een decoratieve plank en de klok rond ooghoogte, dat is genoeg.
In een smalle gang maken planken en haken die ver uit de muur steken de doorgang smaller. In de VS mag in openbare gebouwen een wandobject waarvan de onderkant tussen 68,5 cm en 203 cm boven de vloer zit hoogstens 10 cm uit de muur steken, omdat iemand met een visuele beperking een uitsteeksel op die hoogte met een taststok niet opmerkt. Thuis is het niet verplicht, maar het is een goede maat voor de gang.
Voordat je boort: waar lopen de leidingen in de muur?
Als je de plek van het schilderij hebt gekozen, moet je zeker weten dat er op dat punt geen kabel of leiding loopt. In Duitsland beschrijft de norm DIN 18015-3 de zones waarin elektrische inbouwleidingen worden gelegd: horizontale zones 15–45 cm onder het plafond en 15–45 cm boven de vloer (in ruimtes met een werkblad, zoals de keuken, ook op 100–130 cm), verticale zones 10–30 cm naast de rand van deuren en ramen en naast de hoek van de kamer. Naar een stopcontact of schakelaar buiten die zones loopt de leiding recht vanuit de dichtstbijzijnde zone; daarom zijn ook de plekken recht boven en onder een stopcontact of schakelaar riskant.
In Engeland is de regel (BS 7671) vergelijkbaar: onbeschermde kabel die minder dan 5 cm diep in de muur ligt, moet binnen 15 cm van de aansluiting met het plafond of van een hoek liggen, of horizontaal of verticaal in lijn met een stopcontact of schakelaar; bij een muur dunner dan 10 cm loopt die zone door naar de andere kant van de muur. In de Turkse regeling voor elektrische binneninstallaties (Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği) hebben we zo’n zone-indeling niet gevonden; waar een leiding loopt, hangt af van de installateur en het gebouw. In oude gebouwen zijn deze regels misschien ook niet gevolgd. Gebruik daarom overal een leidingzoeker voor kabels en buizen en blijf weg van de zones; een leidingzoeker alleen is geen garantie.
Plug kiezen: klinkt de muur hol als je erop klopt, dan is het waarschijnlijk gipsplaat; klinkt hij massief, dan is het metselwerk of beton. De kleur van het boorstof geeft ook een aanwijzing: bij baksteen rood of geel, bij beton lichtgrijs en heel fijn, bij cellenbeton wit en grofkorrelig. De adviezen van een pluggenfabrikant (fischer): bij beton en massieve baksteen een spreidplug, bij geperforeerde baksteen een lange plug en boren zonder klop, bij cellenbeton een speciale cellenbetonplug, bij gipsplaat een hollewandplug. De schroef is bij de meeste pluggen twee maten kleiner dan de plug (een schroef van 6 bij een plug van 8). Het draagvermogen verschilt per product; kijk bij een zware spiegel of tv-beugel naar de waarde op de verpakking.
Tabel met maten voor wanddecoratie
| Maat | Waarde | Soort |
|---|---|---|
| Midden van het schilderij | ≈ 145–150 cm | gangbare praktijk (in galeries 132–152) |
| Boven bank, bed, wandtafel | 18–25 cm | gangbare praktijk |
| Breedte van het schilderij | ≈ 2/3 van het meubel | gangbare praktijk |
| Ruimte op een fotowand | 5–8 cm | gangbare praktijk |
| Badkamerspiegel | onder 100–125, boven 200–220 cm | fabrikantadvies (Geberit) |
| Toegankelijke spiegel | onder ≤ 90, boven ≥ 190 cm | Turkse Toegankelijkheidsrichtlijn |
| Midden van het tv-scherm | ≈ 100–110 cm (55 inch) | fabrikantadvies (Samsung, Vogel’s) |
| Badkamerhaak | 110–120 cm | fabrikantadvies (Geberit) |
| Leidingzones | onder plafond, boven vloer 15–45; naast opening en hoek 10–30 cm | norm (Duitsland, DIN 18015-3) |
Gangbare praktijk is geen regelgeving; die kan variëren met de lengte van de bewoners en de opstelling van de zitplaatsen.
Wanddecoratie in Nodaform
In de meubelstap van Nodaform staan in de categorie Wanddecoratie 20 objecten: ingelijste schilderijen, een groot doek, een fotowand met zeven lijsten, spiegels, een wandklok, planken, een kapstok, wandlampen, een aan de muur gemonteerde tv en een akoestisch paneel. Vijf zijn gratis in alle pakketten (klein ingelijst schilderij, wandklok, zwevende wandplank, ronde spiegel, kapstok met plank), de rest zit in de pakketten Plus en Pro.
Selecteer je een wandobject, dan verschijnt in het eigenschappenpaneel het veld Hoogte vanaf vloer (onderkant). Voor een schilderij van 80 cm waarvan het midden op 145 cm moet komen, vul je 105 in; het object verschijnt op die hoogte in de 3D-weergave en de doorsnede, en je ziet vooraf hoeveel ruimte er tot de bank of het tv-meubel overblijft.
De maten in dit artikel komen uit bronnen die op 1 november 2026 zijn gecontroleerd. De hoogtes voor schilderij, spiegel en tv zijn geen regelgeving, maar gangbare praktijk of fabrikantadvies. Weet je niet zeker waar de elektrische leidingen lopen, vraag dan een elektricien om advies voordat je boort.